{"id":89459,"date":"2020-11-03T10:48:41","date_gmt":"2020-11-03T16:48:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=89459"},"modified":"2020-11-04T12:20:15","modified_gmt":"2020-11-04T18:20:15","slug":"obra-de-jose-m-arguedas-es-compleja-y-vanguardista-rodrigo-garcia-de-la-sienra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/cultura\/obra-de-jose-m-arguedas-es-compleja-y-vanguardista-rodrigo-garcia-de-la-sienra\/","title":{"rendered":"Obra de Jos\u00e9 M. Arguedas es compleja y vanguardista: Rodrigo Garc\u00eda de la Sienra\u00a0"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">El C<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">oordinador de la C\u00e1tedra de Excelencia \u201cJos\u00e9 Mart\u00ed\u201d de la UV reflexion\u00f3 sobre la obra del escritor peruano<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Fue ponente en el IV Curso-Taller de Traducci\u00f3n y Literatura \u201cHorizontes y problemas de la traducci\u00f3n\u201d<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">En cuanto a la traducci\u00f3n, habl\u00f3 de la dificultad de su obra para otros idiomas ajenos al castellano<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_89460\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89460\" class=\"size-full wp-image-89460\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-1.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"397\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-1.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-1-300x165.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89460\" class=\"wp-caption-text\">Rodrigo Garc\u00eda de la Sienra habl\u00f3 sobre la obra de Jos\u00e9 Mar\u00eda Arguedas<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Claudia Peralta V\u00e1zquez<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">03<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">1<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">1<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">20<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">20<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">, Xalapa, <\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Ver.-<\/span><\/i><\/b> <span data-contrast=\"auto\">Rodrigo Garc\u00eda de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">Sienra<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">investigador del <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/inslit\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Instituto<\/a><\/span><span data-contrast=\"auto\"> de Investigaciones Ling\u00fc\u00edstico<\/span><span data-contrast=\"auto\">&#8211;<\/span><span data-contrast=\"auto\">Literarias (<\/span><span data-contrast=\"auto\">IILL<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span> <span data-contrast=\"auto\">de la Universidad Veracruzana (UV), reflexion\u00f3 en torno a la obra del escritor peruano Jos\u00e9 Mar\u00eda Ar<\/span><span data-contrast=\"auto\">guedas, al impartir la ponencia<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">La escritura imposible: po\u00e9tica de la traducci\u00f3n\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, el martes 27 de octubre.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">l miembro del <\/span><span data-contrast=\"auto\">Sistema Nacional de Escritores <\/span><span data-contrast=\"auto\">intervino dentro del <\/span><span data-contrast=\"auto\">IV Curso-Taller de Traducci\u00f3n y Literatura \u201cHorizontes y problemas de la traducci\u00f3n\u201d,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> realizado como parte de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">C\u00e1tedra Interamericana \u201cCarlos Fuentes\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, adscrita a esta casa de estudios.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El tambi\u00e9n<\/span> <span data-contrast=\"auto\">C<\/span><span data-contrast=\"auto\">oordinador de la C\u00e1tedra de Excelencia \u201cJos\u00e9 Mart\u00ed\u201d,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">quien m\u00e1s que un traductor se considera una persona interesada por los problemas te\u00f3ricos de la literatura, pues nunca se ha enfrentado al reto de lo que significa traducir una obra literaria, comparti\u00f3 algun<\/span><span data-contrast=\"auto\">os detalles importantes acerca del trabajo del <\/span><span data-contrast=\"auto\">polifac\u00e9tico autor de <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Los r\u00edos profundos<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Su trayectoria, dijo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">incluye<\/span><span data-contrast=\"auto\"> obras de ficci\u00f3n, diversos trabajos, ensayos y art\u00edculos sobre el idioma<\/span> <span data-contrast=\"auto\">kechwa<\/span><span data-contrast=\"auto\">, la mitolog\u00eda prehisp\u00e1nica, el folclore y la educaci\u00f3n popular, entre otros aspectos de la cultura peruana.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Garc\u00eda de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">Sienra<\/span><span data-contrast=\"auto\"> expuso que su <\/span><span data-contrast=\"auto\">reflexi\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">emerge de una colaboraci\u00f3n que tuvo en un <\/span><span data-contrast=\"auto\">libro de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">C\u00e1tedra <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Carlos Fuentes<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> sobre traducci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">, cuyo estudio est\u00e1 enfocado en Jos\u00e9 Mar\u00eda Arguedas, quien, desde su punto de vista, no destac\u00f3 m\u00e1s all\u00e1 de Latinoam\u00e9rica<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> sin <\/span><span data-contrast=\"auto\">embargo<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se le considera un autor <\/span><span data-contrast=\"auto\">sumamente respetado y una figura mayor.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Se trata de un art\u00edculo <\/span><span data-contrast=\"auto\">sobre una novela p\u00f3stuma<\/span> <span data-contrast=\"auto\">publicado <\/span><span data-contrast=\"auto\">en <\/span><span data-contrast=\"auto\">este libro colectivo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> cual se titula <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">El zorro de arriba y el zorro de <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">abajo<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">. <\/span><span data-contrast=\"auto\">Precisamente, e<\/span><span data-contrast=\"auto\">n \u00e9l se plantean las<\/span> <span data-contrast=\"auto\">dificultades que presenta<\/span><span data-contrast=\"auto\"> su obra para la <\/span><span data-contrast=\"auto\">traducci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a otros idiomas ajenos al castellano.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Aunque la figura de <\/span><span data-contrast=\"auto\">Arguedas es polifac\u00e9tica,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> m\u00e1s conocida es la de novelista<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pero tambi\u00e9n <\/span><span data-contrast=\"auto\">la de <\/span><span data-contrast=\"auto\">antrop\u00f3logo,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> ya que<\/span><span data-contrast=\"auto\"> su obra<\/span><span data-contrast=\"auto\"> cuenta con <\/span><span data-contrast=\"auto\">12 vol\u00famenes, de los cuales <\/span><span data-contrast=\"auto\">siete<\/span><span data-contrast=\"auto\"> son <\/span><span data-contrast=\"auto\">de \u00edndole<\/span><span data-contrast=\"auto\"> antropol\u00f3gic<\/span><span data-contrast=\"auto\">o<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Tambi\u00e9n, cuenta con <\/span><span data-contrast=\"auto\">obra l\u00edrica,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> cuya peculiaridad es su publicaci\u00f3n en lengua <\/span><span data-contrast=\"auto\">kechwa<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">de la que Arguedas ten\u00eda un manejo \u00edntimo tras haberla aprendido antes que el castellano.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Su lengua principal <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue<\/span> <span data-contrast=\"auto\">kechwa<\/span><span data-contrast=\"auto\">, el espa\u00f1ol para \u00e9l represen<\/span><span data-contrast=\"auto\">taba una relaci\u00f3n conflictiva\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El investigador de la UV destac\u00f3 el v\u00ednculo de sus obras, por una parte<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a trav\u00e9s de la novela <\/span><span data-contrast=\"auto\">escrita en castellano para un p\u00fablico urbano, <\/span><span data-contrast=\"auto\">es decir, <\/span><span data-contrast=\"auto\">el lector tradicional<\/span><span data-contrast=\"auto\">; y por otra, <\/span><span data-contrast=\"auto\">la de tipo l\u00edrico en <\/span><span data-contrast=\"auto\">kechwa<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">sa lengua que \u00e9l reivindica<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">y en medio vamos a tener su obra antropol\u00f3gica<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en muchos casos de traducci\u00f3n estrictamente hablando<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Respecto a lo anterior, una de sus<\/span><span data-contrast=\"auto\"> facetas de traductor se expresa en la traducci\u00f3n de un manuscrito colonial que Arguedas titul\u00f3 <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Dioses y hombres de Hu<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">rochir<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00ed<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">de gran complejidad.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De este documento emerge <\/span><span data-contrast=\"auto\">la novela <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Zorro de arriba y el zorro de abajo<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">los dos zorros son figuras m\u00edticas que provienen de ese manuscrito colonial.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">Es<\/span><span data-contrast=\"auto\"> una novela p\u00f3stuma, quiz\u00e1 fue su obra m\u00e1s dif\u00edcil y <\/span><span data-contrast=\"auto\">vanguardista<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pero al mismo tiempo culminante <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013ya <\/span><span data-contrast=\"auto\">que <\/span><span data-contrast=\"auto\">concluye con el <\/span><span data-contrast=\"auto\">suicidio de Arguedas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span> <span data-contrast=\"auto\">pues r<\/span><span data-contrast=\"auto\">eflexiona acerca de su condici\u00f3n cl\u00ednica y <\/span><span data-contrast=\"auto\">de su <\/span><span data-contrast=\"auto\">posibilidad e imposibilidad de escribir<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_89461\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89461\" class=\"size-full wp-image-89461\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-2.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"388\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-2.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/11\/301020-LA-ESCRITURA-IMPOSIBLE-2-300x161.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89461\" class=\"wp-caption-text\">El investigador del IIL-L particip\u00f3 en el IV Curso-Taller de Traducci\u00f3n y Literatura \u201cHorizontes y problemas de la traducci\u00f3n\u201d<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El Coordinador de la C\u00e1tedra de Excelencia \u201cJos\u00e9 Mart\u00ed\u201d comparti\u00f3 algunos detalles importantes acerca del trabajo del autor de <em>Los r\u00edos profundos<\/em>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":89460,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-89459","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89523,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89459\/revisions\/89523"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}