{"id":89230,"date":"2020-10-28T10:41:35","date_gmt":"2020-10-28T16:41:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=89230"},"modified":"2020-10-28T16:28:51","modified_gmt":"2020-10-28T22:28:51","slug":"cultura-otomi-una-sociedad-del-sueno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/banner\/cultura-otomi-una-sociedad-del-sueno\/","title":{"rendered":"Cultura otom\u00ed, una sociedad del sue\u00f1o\u00a0"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Especialistas reflexionaron sobre la espiritualidad de <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">este pueblo originario en <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">el XXII Coloquio Internacional sobre <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Otopames<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_89226\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89226\" class=\"size-full wp-image-89226\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-1.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-1.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-1-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89226\" class=\"wp-caption-text\">Mar\u00eda Guadalupe Ram\u00edrez habl\u00f3 sobre la cultura de la sierra Otom\u00ed-Tepehua<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Paola Cort\u00e9s P\u00e9rez<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">8<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/10\/2020, Xalapa, <\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Ver.-<\/span><\/i><\/b> <span data-contrast=\"auto\">La antrop\u00f3loga Mar\u00eda Guadalupe Ram\u00edrez Ramos apunt\u00f3 que la cultura <\/span><span data-contrast=\"auto\">de la s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ierra O<\/span><span data-contrast=\"auto\">tom\u00ed-<\/span><span data-contrast=\"auto\">Tepehua<\/span><span data-contrast=\"auto\"> es una sociedad de<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span> <span data-contrast=\"auto\">sue\u00f1o<\/span> <span data-contrast=\"auto\">que se construye a partir de especulaciones y narraciones on\u00edricas que juegan un papel importante<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">al participar en la Mesa 6<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Cosmovisi\u00f3n y ritualidad 1<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> del XXII Coloquio Internacional sobre <\/span><span data-contrast=\"auto\">Otopames<\/span><span data-contrast=\"auto\">, organizado por la <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Universidad Veracruzana<\/a> (UV)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El conversatorio se transmiti\u00f3 la ma\u00f1ana de<\/span><span data-contrast=\"auto\">l mi\u00e9rcoles <\/span><span data-contrast=\"auto\">21 de octubre en la p\u00e1gina de <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Facebook<\/span><\/i> <span data-contrast=\"auto\">del <\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">oloquio, con la participaci\u00f3n de Mar\u00eda <\/span><span data-contrast=\"auto\">Guadalupe Ram\u00edrez<\/span><span data-contrast=\"auto\">; <\/span><span data-contrast=\"auto\">Federica <\/span><span data-contrast=\"auto\">Rainelli<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Premio <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Noem\u00ed Quezada<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">; <\/span><span data-contrast=\"auto\">Israel <\/span><span data-contrast=\"auto\">Lazcarro<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Salgado, <\/span><span data-contrast=\"auto\">del Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH), y <\/span><span data-contrast=\"auto\">Jorgelina Reinoso Niche, <\/span><span data-contrast=\"auto\">de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">Universidad Intercultural del Estado de Puebla <\/span><span data-contrast=\"auto\">(<\/span><span data-contrast=\"auto\">UIEP<\/span><span data-contrast=\"auto\">).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> su participaci\u00f3n intitulada \u201cLa manifestaci\u00f3n del mundo on\u00edrico otom\u00ed a trav\u00e9s de las nuevas generaciones\u201d, Ram\u00edrez <\/span><span data-contrast=\"auto\">Ramos <\/span><span data-contrast=\"auto\">explic\u00f3 que para los otom\u00edes de esta regi\u00f3n la noche es el escenario id\u00f3neo que permite la entrada al espacio on\u00edrico, \u201ces cuando tanto las fuerzas del otro mundo como las entidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">es de la naturaleza se expresan<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">Los sue\u00f1os no pueden ser concebidos como experiencias sensoriales idiosincr\u00e1ticas, deben ser examinados como mensajes colectivos codificados culturalmente.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Para el caso de los j\u00f3venes de esta cultura, coment\u00f3 la antrop\u00f3loga, <\/span><span data-contrast=\"auto\">se puede observar que el arte, su trabajo en<\/span> <span data-contrast=\"auto\">torno a las expresiones art\u00edsticas, ha sido un medio para acercarse a la construcci\u00f3n propia de su identidad desde sus propios contextos culturales y experiencias on\u00edricas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEs interesante esta forma art\u00edstica integral de apropiaci\u00f3n del espacio que ha encontrado la juventud, es un fen\u00f3meno sociocultural <\/span><span data-contrast=\"auto\">que ha ampliado sus redes migratorias pero desde el camino del arte donde podemos vislumbrar la conciencia social, la preocupaci\u00f3n por la recuperaci\u00f3n, el mantenimiento de su cultura y la transmisi\u00f3n de ella <\/span><span data-contrast=\"auto\">tanto <\/span><span data-contrast=\"auto\">en este mundo como en el otro.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_89227\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89227\" class=\"size-full wp-image-89227\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-2.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-2.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-2-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89227\" class=\"wp-caption-text\">Jorgelina Reinoso habl\u00f3 de la importancia del sue\u00f1o para los b\u00e4dis<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Continuando con el tema de <\/span><span data-contrast=\"auto\">los sue\u00f1os, los <\/span><span data-contrast=\"auto\">b\u00e4di<\/span><span data-contrast=\"auto\"> o chamanes, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Jorgelina<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Reinoso <\/span><span data-contrast=\"auto\">ofreci\u00f3 la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pl\u00e1tica \u201cLos sue\u00f1os del b\u00e4di y sus maestros on\u00edricos <\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\">as <\/span><span data-contrast=\"auto\">A<\/span><span data-contrast=\"auto\">ntiguas<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">N<\/span><span data-contrast=\"auto\">arraciones del di\u00e1logo sagrado entre los otom\u00edes de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ierra Norte de Puebla\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">dijo que para los otom\u00edes los sue\u00f1os significan acontecimientos conscientes <\/span><span data-contrast=\"auto\">donde los b\u00e4di pueden comunicarse con los ancestros llamados Antiguas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cDurante el s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ue\u00f1o las personas tienen un<\/span><span data-contrast=\"auto\"> di\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">logo con sus antepasados, el mensaje sagrado s\u00f3lo puede ser interpretado por el b\u00e4di, brujo, adivino o chaman, quien tambi\u00e9n es el int\u00e9rprete de todos los sue\u00f1os de una comunidad.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">Todo el trabajo que conforma la medicina tradicional ot<\/span><span data-contrast=\"auto\">om\u00ed es so\u00f1ado, el curandero sue\u00f1<\/span><span data-contrast=\"auto\">a y despu\u00e9s puede hacer su actividad.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Las Antiguas, detall\u00f3, han sido definidas como seres de otro mundo, son los grandes ancestros on\u00edricos, gracias a ellos los curanderos saben so\u00f1ar; y se presentan bajo muchos cuerpos.<\/span><span data-contrast=\"auto\"> \u201cSon el modelo a seguir por las personas otom\u00edes\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Los sue\u00f1os o trance<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span> <span data-contrast=\"auto\">son <\/span><span data-contrast=\"auto\">inducido<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span> <span data-contrast=\"auto\">por la hierba Santa Rosa o no, \u00e9<\/span><span data-contrast=\"auto\">ste es el sello del chamanismo otom\u00ed, y el b\u00e4di se prepara a lo largo de su vida para poder presentar el cuerpo a las Antiguas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De tal manera<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que cada sue\u00f1o o trance del b\u00e4di<\/span><span data-contrast=\"auto\"> es una visita al otro mundo y esto<\/span><span data-contrast=\"auto\"> le da fuerza hasta el d\u00eda de su muerte, pero si no se realiza correctamente o no tienen una buena relaci\u00f3n con las Antiguas, el b\u00e4di muere.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEl curandero cuando muere se convierte en Antigua y desde el otro mundo sigue curando, ense\u00f1ando y comunic\u00e1ndose con los <\/span><span data-contrast=\"auto\">vivos; entonces, es un c\u00ed<\/span><span data-contrast=\"auto\">rculo de poder infinito e<\/span><span data-contrast=\"auto\">ntre los vivos y los muertos, a<\/span><span data-contrast=\"auto\">parte una transformaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">b\u00e4di<\/span><span data-contrast=\"auto\">&#8211;<\/span><span data-contrast=\"auto\">Antigua y Antigua-<\/span><span data-contrast=\"auto\">b\u00e4di<\/span><span data-contrast=\"auto\">, es un c\u00ed<\/span><span data-contrast=\"auto\">rculo infinito.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_89228\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89228\" class=\"size-full wp-image-89228\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-3.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-3.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-3-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89228\" class=\"wp-caption-text\">Israel Lazcarro dijo que los chamanes otom\u00edes son los m\u00e1s respetados y temidos<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En su charla \u201cAuge y declive de un cham\u00e1n otom\u00ed. El problema de la construcci\u00f3n inter\u00e9tnica de las jerarqu\u00edas y los dominios cham\u00e1nicos\u201d, Israel Lazcarro coment\u00f3 que los otom\u00edes encabezan la jerarqu\u00eda de <\/span><span data-contrast=\"auto\">los chamanes por ser los m\u00e1s poderosos, peligrosos y temidos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cAlgo que les asusta o hace la diferencia es el uso de la hierba Santa Rosa, ya que son los especialistas otom\u00edes quienes suelen <\/span><span data-contrast=\"auto\">consumirla, mientras que los otros chamanes la consideran muy peligrosa.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Por <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00faltimo, Federica Rainelli, quien present\u00f3 la pl\u00e1tica \u201cDetr\u00e1s de la m\u00e1scara. Usos y significados del cuerpo en la pr\u00e1ctica ritual otom\u00ed (Sierra Madre Oriental, M\u00e9xico)\u201d, comparti\u00f3 que <\/span><span data-contrast=\"auto\">en la cultura otom\u00ed los cuerpos son m\u00e1scaras, coberturas pesadas, son los cuerpos de papel que ocupan en los rituales.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEl cuerpo es una cobertura o una envoltura, es el recept\u00e1culo de energ\u00eda, de nuestra fuerza vital. Todos los seres tienen un cuerpo y los que no tienen se les da uno, de madera o papel, como suced<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\"> con las entidades incorp\u00f3reas.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Todos los cuerpos, estos recept\u00e1culos, son perecederos, se gastan, se pudren y al hacerlo sueltan la fuerza vital. Los que no se pudren son las Antiguas, son el verdadero esqueleto del mundo.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_89229\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-4.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89229\" class=\"size-full wp-image-89229\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-4.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-4.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-PAOLA-Badis-otomies-4-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89229\" class=\"wp-caption-text\">Federica Rainelli, Premio \u201cNoem\u00ed Quezada\u201d<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Los sue\u00f1os deben ser examinados como mensajes colectivos codificados culturalmente: Mar\u00eda Guadalupe Ram\u00edrez Ramos\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":89232,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-89230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89230"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89249,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89230\/revisions\/89249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}