{"id":89223,"date":"2020-10-28T10:41:34","date_gmt":"2020-10-28T16:41:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=89223"},"modified":"2020-10-28T16:34:55","modified_gmt":"2020-10-28T22:34:55","slug":"evangelizacion-no-destruyo-del-todo-a-la-religion-indigena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/banner\/evangelizacion-no-destruyo-del-todo-a-la-religion-indigena\/","title":{"rendered":"Evangelizaci\u00f3n no destruy\u00f3 del todo a la religi\u00f3n ind\u00edgena\u00a0"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"4\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">F\u00e9lix B\u00e1ez-<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Jorge <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">dict\u00f3<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> conferencia magistral dentro del XXII Coloquio Internacional sobre <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Otopames<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_89224\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89224\" class=\"size-full wp-image-89224\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-1.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"403\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-1.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-1-300x167.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89224\" class=\"wp-caption-text\">F\u00e9lix B\u00e1ez-Jorge dict\u00f3 la ponencia \u201cAproximaciones a la aculturaci\u00f3n religiosa en Nueva Espa\u00f1a durante los siglos XVI y XVII\u201d<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Claudia Peralta V\u00e1zquez<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">8<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/10\/20<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">20<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">, Xalapa, Ver.-<\/span><\/i><\/b> <span data-contrast=\"auto\">Al dictar la conferencia magistral <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cAproximaciones a la aculturaci\u00f3n religiosa en Nueva Espa\u00f1a durante los<\/span><span data-contrast=\"auto\"> siglos XVI y XVII\u201d, F\u00e9lix B\u00e1ez-<\/span><span data-contrast=\"auto\">Jorge<\/span><span data-contrast=\"auto\">, investigador del <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/iihs\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Institu<\/a><\/span><span data-contrast=\"auto\">to de Investigaciones Hist\u00f3rico-<\/span><span data-contrast=\"auto\">Sociales de la Universidad Veracruzana (UV), se<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f1al\u00f3<\/span> <span data-contrast=\"auto\">que<\/span> <span data-contrast=\"auto\">la <\/span><span data-contrast=\"auto\">evangelizaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">realizada<\/span><span data-contrast=\"auto\"> durante la \u00e9poca colonial<\/span> <span data-contrast=\"auto\">no <\/span><span data-contrast=\"auto\">destruy\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> del todo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la religi\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">d<\/span><span data-contrast=\"auto\">el M\u00e9xico prehisp\u00e1nico<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> charla realizada el 19 de octubre, en el marco del <\/span><span data-contrast=\"auto\">XXII Coloquio Internacional sobre <\/span><span data-contrast=\"auto\">Otopames<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">en <\/span><span data-contrast=\"auto\">el cual B\u00e1ez-<\/span><span data-contrast=\"auto\">Jorge fue uno de los homenajeados<\/span><span data-contrast=\"auto\">, coment\u00f3 que <\/span><span data-contrast=\"auto\">al proceso de<\/span><span data-contrast=\"auto\"> evangelizaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">del siglo XVI<\/span><span data-contrast=\"auto\"> tambi\u00e9n se le consider\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">una <\/span><span data-contrast=\"auto\">conquista espiritual<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Durante este periodo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><span data-contrast=\"auto\">I<\/span><span data-contrast=\"auto\">glesia cat\u00f3lica y la <\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">orona espa\u00f1ola concertaron acciones orientadas a transformar la llamada <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">vida pagana<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Simult\u00e1neamente<\/span><span data-contrast=\"auto\">, dijo,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se cristianizaba a los <\/span><span data-contrast=\"auto\">v<\/span><span data-contrast=\"auto\">asallos de Castilla y se justificaba ideol\u00f3gicamente la expansi\u00f3n colonial espa\u00f1ola<\/span><span data-contrast=\"auto\"> o superioridad de la civilizaci\u00f3n europea,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> con base en e<\/span><span data-contrast=\"auto\">l derecho divino,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> humano y<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la co<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">versi<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">n de la fe verdadera<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Dichas<\/span><span data-contrast=\"auto\"> ideas buscaron legitimar la explotaci\u00f3n de las riquezas naturales de los territorios conquistados, la implantaci\u00f3n de la servidumbre y la esclavitud entre la poblaci\u00f3n india, como parte de los beneficios civilizadores.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Durante la ponencia moderada por <\/span><span data-contrast=\"auto\">Jacques <\/span><span data-contrast=\"auto\">Galinier<\/span><span data-contrast=\"auto\">, investigador del<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Laboratorio de Etnolog\u00eda y Sociolog\u00eda Comparativa de la Universidad de Par\u00eds X <\/span><span data-contrast=\"auto\">Nanterre<\/span><span data-contrast=\"auto\">, B\u00e1ez-<\/span><span data-contrast=\"auto\">Jorge<\/span> <span data-contrast=\"auto\">dio a conocer que<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la conquista espiritual cubre dos etapas claramente definidas<\/span><span data-contrast=\"auto\">: l<\/span><span data-contrast=\"auto\">a primera <\/span><span data-contrast=\"auto\">corresponde a la misi\u00f3n franciscana en 1524<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y<\/span><span data-contrast=\"auto\"> hasta la mitad del siglo XVI;<\/span> <span data-contrast=\"auto\">la segunda<\/span><span data-contrast=\"auto\"> arranca en 1555.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Inicialmente, la labor misionera fue realizada con bastante independencia, se practicaron diferentes m\u00e9todos de evangelizaci\u00f3n y se crearon instituciones educativas para tal finalidad.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Esa \u00e9poca <\/span><span data-contrast=\"auto\">consider\u00f3 que el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> indio ser\u00eda el mejor evangelizador del indio, <\/span><span data-contrast=\"auto\">y <\/span><span data-contrast=\"auto\">se guard\u00f3 importancia a la conservaci\u00f3n de las lenguas aut\u00f3ctonas <\/span><span data-contrast=\"auto\">empleadas para<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la traducci\u00f3n de textos religiosos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Se pensaba que entre la poblaci\u00f3n india pod\u00eda recuperarse la p<\/span><span data-contrast=\"auto\">u<\/span><span data-contrast=\"auto\">reza del cristianismo primitivo corrompido en Europa<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Es as\u00ed que el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> segundo periodo marca el comienzo de la profunda redefinici\u00f3n de las propuestas misioneras<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y priva<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la centralizaci\u00f3n de las acciones por parte de la corona espa\u00f1ola.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Por ende, m<\/span><span data-contrast=\"auto\">uchas de las instituciones creadas para la educaci\u00f3n de los hijos de la nobleza india desaparecieron.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El <\/span><span data-contrast=\"auto\">D<\/span><span data-contrast=\"auto\">octor en Historia Contempor\u00e1nea<\/span><span data-contrast=\"auto\"> enfatiz\u00f3 que la<\/span> <span data-contrast=\"auto\">hispanizaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue el objetivo central de la pol\u00edtica colonial durante e<\/span><span data-contrast=\"auto\">l siglo XVI, misma que sufri\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> innovaciones como producto de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">I<\/span><span data-contrast=\"auto\">lustraci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">; a<\/span><span data-contrast=\"auto\">simismo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">se incrementaron los impuestos, se intensific\u00f3 la producci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">se fortalec<\/span><span data-contrast=\"auto\">ieron los<\/span><span data-contrast=\"auto\"> servicios militares.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">La idea de transformar a los indios en seda blanda<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> seg\u00fan los frailes san<\/span> <span data-contrast=\"auto\">cristianos que edificaron el nuevo para\u00edso terrestre<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se cambiar\u00eda por <\/span><span data-contrast=\"auto\">la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de la conversi\u00f3n en vasallos \u00fatiles de la monarqu\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Con base en los estudios de <\/span><span data-contrast=\"auto\">Alfredo L\u00f3pez Austin<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">especialista <\/span><span data-contrast=\"auto\">en historia d<\/span><span data-contrast=\"auto\">el M\u00e9xico precolombino, el conferencista expuso <\/span><span data-contrast=\"auto\">que la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> tradici\u00f3n religiosa mesoamericana<\/span><span data-contrast=\"auto\"> distingue <\/span><span data-contrast=\"auto\">una divisi\u00f3n b\u00e1sica. La primera<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> corresponde a la religi\u00f3n mesoamericana desde su nacimiento hasta el tiempo de la conquista<\/span><span data-contrast=\"auto\">; y la <\/span><span data-contrast=\"auto\">segunda, a las religiones ind\u00edgenas coloniales de 1521 hasta nuestra \u00e9poca actual.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Aunque la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> destrucci\u00f3n de la religi\u00f3n oficial ind\u00edgena implic\u00f3 todo su acervo astron\u00f3mico, literario y calend\u00e1rico<\/span><span data-contrast=\"auto\">, lo que <\/span><span data-contrast=\"auto\">subsisti\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue <\/span><span data-contrast=\"auto\">la religi\u00f3n unida al \u00e1mbito dom\u00e9stico, al cuidado del cuerpo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">al <\/span><span data-contrast=\"auto\">trabajo cotidiano y a las relaciones sociales.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Lo que no pudo vencer el cristianismo fue lo m\u00e1s profundo de la religi\u00f3n, lo que liga al hombre con sus valores cotidianos<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De esta manera, la <\/span><span data-contrast=\"auto\">vigilancia ejercida por los colonizadores sobre las creencias aut\u00f3ctonas empez\u00f3 un proceso que asumi\u00f3 distintas formas<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y, ante<\/span><span data-contrast=\"auto\"> tales pr\u00e1cticas eclesiales, algunos fieles tuvieron que <\/span><span data-contrast=\"auto\">esconder<\/span><span data-contrast=\"auto\"> el culto a sus dioses en las figuras de los <\/span><span data-contrast=\"auto\">santos<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La resistencia ind\u00edgena a la catequizaci\u00f3n tuvo distintas din\u00e1micas<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">al grado de que a finales de los siglos XVI y XVII, el renacimiento de la idolatr\u00eda ser\u00eda una preocupaci\u00f3n central de virreyes, obispos e inquisidores.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Numerosos cultos prehisp\u00e1nicos continuaron vigentes durante el coloniaje, otras concesiones se amalgamaron con los s\u00edmbolos cristianos y otras m\u00e1s quedaron liquidadas como entidades luminosas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, a\u00f1adi\u00f3.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_89225\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-89225\" class=\"size-full wp-image-89225\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-2.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"401\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-2.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/10\/211020-FELIX-BAEZ-JORGE-2-300x167.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-89225\" class=\"wp-caption-text\">Jacques Galinier, investigador de la Universidad de Par\u00eds X Nanterre, moder\u00f3 la charla<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cLo que no pudo vencer el cristianismo fue lo m\u00e1s profundo de la religi\u00f3n, lo que liga al hombre con sus valores cotidianos\u201d: F\u00e9lix B\u00e1ez\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":89231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-89223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89223"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89250,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89223\/revisions\/89250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}