{"id":88150,"date":"2020-10-14T08:00:01","date_gmt":"2020-10-14T13:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=88150"},"modified":"2020-10-15T12:04:04","modified_gmt":"2020-10-15T17:04:04","slug":"habitantes-del-pantano-y-el-popal-tema-de-tardes-de-ciencia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/banner\/habitantes-del-pantano-y-el-popal-tema-de-tardes-de-ciencia\/","title":{"rendered":"Habitantes del pantano y el popal, tema de \u201cTardes de Ciencia\u201d"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"2\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">El 20 de octubre<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en punto de las 17:00 horas, a trav\u00e9s de la plataforma\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">Cisco WebEx<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_88151\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/290920-KARINA-Virginia-Arrieta-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-88151\" class=\"size-full wp-image-88151\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/290920-KARINA-Virginia-Arrieta-100k.jpg\" alt=\"Virginia Arieta, directora del Proyecto Arqueol\u00f3gico \u201cAntonio Plaza\u201d de la UV \" width=\"722\" height=\"481\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/290920-KARINA-Virginia-Arrieta-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/290920-KARINA-Virginia-Arrieta-100k-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-88151\" class=\"wp-caption-text\">Virginia Arieta, directora del Proyecto Arqueol\u00f3gico \u201cAntonio Plaza\u201d de la UV<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">14<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">10<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/2020,\u00a0<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Xalapa<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">.-<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Virginia Arieta\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Baizabal<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">investigadora\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">del <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/ida\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Instituto de Antropolog\u00eda<\/a> de la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Universidad Veracruzana (<\/span><span data-contrast=\"auto\">UV<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">compartir\u00e1 la charla\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cOlmecas: antiguos habitantes del pantano y el popal\u201d,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">20 de octubre,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">en punto de las 17:00 horas,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">como parte de las actividades de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">las charlas virtuales \u201cTardes de Ciencia\u201d,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que iniciaron\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">el 22 de septiembre y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">concluyen<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0el 1 de diciembre<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El evento<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0podr\u00e1 seguirse a\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">trav\u00e9s de la plataforma\u00a0<\/span><a href=\"https:\/\/tardesdeciencia.my.webex.com\/meet\/sabadosenlaciencia\"><i><span data-contrast=\"none\">Cisco\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">WebEx<\/span><\/i><\/a><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">una\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">i<\/span><span data-contrast=\"auto\">niciativa\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de la Direcci\u00f3n General de Investigaciones de la Universidad Veracruzana (UV) y del programa \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">S\u00e1bados<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en la Ciencia\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, con el<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0objetivo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0informar y motivar la interacci\u00f3n, as\u00ed como el gusto por la actividad cient\u00edfica.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cSe trata de mostrar<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0un poco de lo que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0hemos aprendido de la cultura O<\/span><span data-contrast=\"auto\">lmeca<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, dijo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">colaboradora del<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Proyecto Arqueol\u00f3gico San Lorenzo<\/span><span data-contrast=\"auto\">&#8211;<\/span><span data-contrast=\"auto\">Tenochtitl\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(UNAM)<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\">iderado por\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Ann\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Cyphers<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Tomic, y directora del<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Proyecto Arqueol\u00f3gico\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Antonio Plaza<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d de la UV.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A\u00f1adi\u00f3 que en los \u00faltimos a\u00f1os las investigaciones\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">realizadas han generado vasta informaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0s<\/span><span data-contrast=\"auto\">obre todo en c\u00f3mo es que se\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">desarrollaron los olmecas<\/span><span data-contrast=\"auto\">;\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">ntes se pensaba que buscaban m\u00e1s valles o zonas secas<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Es\u00a0m<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">s,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de las zonas de Mesoam\u00e9rica<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0m<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e1s recientemente estudiadas es la costa del Golfo, porque nadie cre\u00eda que alguna civilizaci\u00f3n se asentar\u00eda en el pantano o en el popal\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Lo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0olmecas,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">la primera civilizaci\u00f3n mesoamericana,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">destac\u00f3, no s\u00f3lo se asentaban en<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0pantanos, sino que \u201cten\u00edan preferencia por este tipo de medio ambiente\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Esto es de mucha\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ense\u00f1anza\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para las sociedades actuales, pues es visto como catastr\u00f3fico<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0lo que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0para<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0los olmecas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">era un modo de vida equilibrado con el medio ambiente, \u201csiempre viv\u00edan entre la abundancia y la escasez\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A\u00f1o con a\u00f1o, dijo, se informa de las inundaciones que padece<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Minatitl\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Coatzacoalcos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0o Tabasco, pero los olmecas se asentaban en las partes m\u00e1s altas, \u201clo que no sucede con las poblaciones actuales\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Adem\u00e1s<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0sab\u00edan<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0vivir en equilibrio, con escasez\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013pues buena parte<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0del a\u00f1o<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0viv\u00edan inundaciones\u2013 pero tambi\u00e9n en la abundancia\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">porque las mismas inundaciones les permit\u00edan obtener alimentos y recursos propios del pantano y del popa<\/span><span data-contrast=\"auto\">l.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En ese sentido, remarc\u00f3 que tanto el pantano como el popal<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">son<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0\u201cecosistemas que proveen much\u00edsimo y los olmecas as\u00ed nos lo demuestran\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">O<\/span><span data-contrast=\"auto\">pin\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0los<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0\u00e9xitos y fracasos de los<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0olmecas son un gran ejemplo<\/span><span data-contrast=\"auto\">, cuando nos planteamos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0hacia d\u00f3nde nos dirigimos como sociedad<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">p<\/span><span data-contrast=\"auto\">ues si bien supieron vivir entre la escasez y la abundancia, un factor que los llev\u00f3 al \u201cfracaso\u201d fue la explosi\u00f3n demogr\u00e1fica<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cLleg\u00f3 un punto en que fueron tantos que ya no alcanzaban esos recursos y tuvieron que migrar<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Un mensaje m\u00e1s que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">acad\u00e9mica<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0le interesa deja<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">p\u00fablico asistente a esta charla<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0es el cuidado del patrimonio<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0arqueol\u00f3gico, \u201cque est\u00e1 en riesgo per<\/span><span data-contrast=\"auto\">petuo desde hace mucho tiempo\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cit\u00f3 que en general, pero m\u00e1s concretamente en el sur de la entidad, donde desarrolla su proyecto de investigaci\u00f3n, se\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sufre mucho el saqueo<\/span><span data-contrast=\"auto\">, as\u00ed como la<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0compra y venta de piezas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Record\u00f3 qu<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0hay reglas en el pa\u00eds\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">la conservaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0del patrimonio cultural<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y de ello tambi\u00e9n hablar\u00e1:<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a d\u00f3nde dirigirse\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">si encuentran alguna pieza o si saben de alg\u00fan sitio arqueol\u00f3gico.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">P<\/span><span data-contrast=\"auto\">ueden quedarse con las piezas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">no pasa nada,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">siempre y cuando est\u00e9n registradas<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Pero s\u00ed<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0me interesa hacerles ver que como patrimonio es de todos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">y<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0debemos cuidarlo.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Arrieta\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Baizabal<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0destac\u00f3 la importancia del trabajo de investigaci\u00f3n cient\u00edfica que se desarrolla desde las ciencias sociales y humanidades<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Por ello, exhort\u00f3 a colegas de estas \u00e1reas para que participen en este tipo de programas de divulgaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0muestren\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">u<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0quehacer y<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">las<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0aportaciones\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que \u00e9ste da\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a la sociedad,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">as\u00ed como<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0su vinculaci\u00f3n con otras ciencias.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Los olmecas, primera civilizaci\u00f3n mesoamericana, no s\u00f3lo se asentaron en pantanos, sino que \u201cten\u00edan preferencia por este tipo de medio ambiente\u201d: Virginia Arieta Baizabal <\/p>\n","protected":false},"author":1775,"featured_media":88152,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-88150","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1775"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88150"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88150\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88670,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88150\/revisions\/88670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}