{"id":88044,"date":"2020-09-29T08:00:09","date_gmt":"2020-09-29T13:00:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=88044"},"modified":"2020-09-29T12:53:09","modified_gmt":"2020-09-29T17:53:09","slug":"sal-y-algodon-fueron-importantes-en-la-economia-prehispanica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/banner\/sal-y-algodon-fueron-importantes-en-la-economia-prehispanica\/","title":{"rendered":"Sal y algod\u00f3n fueron importantes en la econom\u00eda prehisp\u00e1nica"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li><em><span class=\"TextRun SCXW218009535 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW218009535 BCX8\">La 18 sesi\u00f3n del\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW218009535 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW218009535 BCX8\">Webinario Internacional de Arqueolog\u00eda<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW218009535 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW218009535 BCX8\">\u00a0<\/span><\/span><span class=\"TextRun SCXW218009535 BCX8\" lang=\"ES-MX\" xml:lang=\"ES-MX\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW218009535 BCX8\">estuvo dedicada a estas producciones<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW218009535 BCX8\" data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true}\">\u00a0<\/span><\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_88045\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/280920-KARINA-WIA-18-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-88045\" class=\"size-full wp-image-88045\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/280920-KARINA-WIA-18-100k.jpg\" alt=\"La sesi\u00f3n 18 del WIA se titul\u00f3 \u201cLa sal y el algod\u00f3n en Mesoam\u00e9rica. Producci\u00f3n e intercambio\u201d \" width=\"722\" height=\"405\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/280920-KARINA-WIA-18-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/09\/280920-KARINA-WIA-18-100k-300x168.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-88045\" class=\"wp-caption-text\">La sesi\u00f3n 18 del WIA se titul\u00f3 \u201cLa sal y el algod\u00f3n en Mesoam\u00e9rica. Producci\u00f3n e intercambio\u201d<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">9<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">09\/2020, Xalapa,\u00a0<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Ver.-<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">La sal y el algod\u00f3n fueron productos muy importante<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">organizaci\u00f3n\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">econom\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">prehisp\u00e1nica<\/span><span data-contrast=\"auto\">, de ello dieron cuenta B\u00e1rbara\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Stark<\/span><span data-contrast=\"auto\">, de la Universidad\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Estatal\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de Arizona, y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Blas Castell\u00f3n, del Instituto Nacional de antropolog\u00eda e Historia (INAH),\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">al presentar\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sus investigaciones sobre el tema, en el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Webinario<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Internacional de Arqueolog\u00eda (WIA) de la <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Universidad Veracruzana<\/a> (UV).<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Se trat\u00f3 de la sesi\u00f3n 18 de este ejercicio acad\u00e9mic<\/span><span data-contrast=\"auto\">o,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cuyo t\u00edtulo fue\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">La sal y el algod\u00f3n en Mesoam\u00e9rica. Producci\u00f3n e intercambio<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que se<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0desarroll\u00f3 el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">24 de septiembre por las plataformas\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Zoom<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Facebook<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">fue moderado por la organizadora general<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0del WIA, Lourdes\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Budar<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Jim\u00e9nez.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Como parte del p\u00fablico\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">estuvo presente la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">ectora<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de la UV<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Sara Ladr\u00f3n de Guevara, quien expres\u00f3:\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Felicidades por abordar estas tem\u00e1ticas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">fundamentales para comprender los desarrollos regionales mesoamericanos<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Excelentes investigadores en esta sesi\u00f3n\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cLa artesan\u00eda algodonera prehisp\u00e1nica en el centro<\/span><span data-contrast=\"auto\">-sur<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de Veracruz,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">M\u00e9xico<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">fue el t\u00edtulo de la presentaci\u00f3n de la investigadora B\u00e1rbara\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Stark<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y con la que abri\u00f3 esta sesi\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0H<\/span><span data-contrast=\"auto\">abl\u00f3 de<\/span><span data-contrast=\"auto\">l cultivo de la planta y proceso de hilado, que<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0dada su naturaleza pr\u00e1cticamente no hay evidencia. Los malacates\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013piezas utilizadas para hilar el algod\u00f3n\u2013\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">son los \u00fanicos instrumentos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">relacionados a textiles que normalmente se preservan<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Para ella<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0el cultivo de la planta propici\u00f3\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">una\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">extensificaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">geogr\u00e1fica<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Po<\/span><span data-contrast=\"auto\">r otro lado, precis\u00f3\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en el c<\/span><span data-contrast=\"auto\">l\u00e1sico\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">t<\/span><span data-contrast=\"auto\">emprano, el hilado\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">no se concentr\u00f3 en las residencias de \u00e9lite\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">contrario a<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">lo que muestra l<\/span><span data-contrast=\"auto\">a mayor\u00eda de las evidencias\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">mayas, por ejemplo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">, lo que expone una\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">extensificaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0social<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">P<\/span><span data-contrast=\"auto\">or un lado,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">hay una\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">extensificaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0del hilado\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">en sentido geogr\u00e1fico y social en la cuenca oeste del\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">r\u00edo Papaloapan<\/span><span data-contrast=\"auto\">; por otro, el hilado y el te<\/span><span data-contrast=\"auto\">jid<\/span><span data-contrast=\"auto\">o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">se desarrollaban\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">posiblemente entre la poblaci\u00f3n en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">general<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">se deb\u00eda a intercambios con\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Teotihuac\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0u otro<\/span><span data-contrast=\"auto\">s centros del altiplano.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Agreg\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que el hilado segu\u00eda al mismo nivel despu\u00e9s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de la ca\u00edda en importancia de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Teotihuac\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">en el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">l\u00e1sico\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">t<\/span><span data-contrast=\"auto\">ard\u00edo<\/span><span data-contrast=\"auto\">, lo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cual implica<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que manten\u00edan<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0intercambios diversos.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Un punto m\u00e1s que precis\u00f3 fue que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">hacia el 700 d.C.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">e nota una\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">extensificaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0geogr\u00e1fica hacia tierras m\u00e1s altas<\/span><span data-contrast=\"auto\">, por\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ejemplo<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Morelos y el suroeste de Estados Unidos.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Esa\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">extensificaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">social contin\u00faa con la exportaci\u00f3n de fibra\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a pueblos en la cuenca de M\u00e9xico para hilar, pues el algod\u00f3n no se siembra en la cuenca.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Adem\u00e1s, precis\u00f3 que por ser transpo<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">table y de valor general,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">los textiles llegaron a servir como\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">moneda<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en el mercado.<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">Los panes de sal<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{}\"><br \/>\n<\/span><span data-contrast=\"auto\">Blas Castell\u00f3n habl\u00f3 de \u201cLa producci\u00f3n de sal prehisp\u00e1nica en el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">v<\/span><span data-contrast=\"auto\">alle de Tehuac\u00e1n, Puebla\u201d,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que signific\u00f3 un ejemplo de lo que fue la producci\u00f3n de sal tierra adentro<\/span><span data-contrast=\"auto\">, concretamente en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Zapotitl\u00e1n, donde se produce hasta el d\u00eda de hoy<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El acad\u00e9mico explic\u00f3\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">el proceso de producci\u00f3n de sal<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0rebasaba por mucho las necesidades internas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y les permit\u00eda\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">el\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">intercambio alrededor de mercados locales y regionales del\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">p<\/span><span data-contrast=\"auto\">oscl\u00e1sico.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Opin\u00f3 que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para calcular la producci\u00f3n de sal es necesario definir antes las unidades de producci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y su funcionamiento mediante\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">indicadores arqueol\u00f3gicos,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">informaci\u00f3n de fuentes hist\u00f3ricas y et<\/span><span data-contrast=\"auto\">nogr\u00e1fica<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">De acuerdo con \u00e9l, e<\/span><span data-contrast=\"auto\">n la regi\u00f3n de Tehuac\u00e1n\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">existieron uni<\/span><span data-contrast=\"auto\">dades de sal en bloque que son \u00fatiles para ese c\u00e1lculo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Precis\u00f3 tambi\u00e9n que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">m\u00ednimo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0se requer\u00edan\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cinco personas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para efectuar cada proceso<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que cada cosecha de sal se lleva<\/span><span data-contrast=\"auto\">ba<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0a\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cabo en cuatro semanas y se calculan cinco cosechas al a\u00f1<\/span><span data-contrast=\"auto\">o, de febrero a junio.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Es m\u00e1s, seg\u00fan sus c\u00e1lculo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">, con base en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">dos tipo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">moldes (de 4.5 y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">0.5 litros) en\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Zapotitl\u00e1n se produjeron en el p<\/span><span data-contrast=\"auto\">oscl\u00e1sico temprano\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">81 mil 420 bloques de sal, mientras\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">en el t<\/span><span data-contrast=\"auto\">ard\u00edo fueron 108 mil 330.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Potencial superior a las cantidades tributadas en el siglo XVI.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Para \u00e9l, eso indica<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que el resto<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de la producci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0debi\u00f3 utilizarse para el intercambio\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">como bienes de prestigio, para usos t\u00e9cnicos, medicinales, gastron\u00f3micos, sociales y rituales.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Es m\u00e1s, el desarrollo de esta tecnolog\u00eda es parte del surgimiento<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0del sistem<\/span><span data-contrast=\"auto\">a de mercados regionales en el p<\/span><span data-contrast=\"auto\">oscl\u00e1sico.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Todo lo expuesto, dijo, fue tomado de su libro\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Cuando la\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">al era una\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">j<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">oya. Antropolog\u00eda, arqueolog\u00eda y tecnolog\u00eda de la sal durante el\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">p<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">oscl\u00e1sico en Zapotitl\u00e1n Salinas, Puebla<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En calidad de comentaristas participaron\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Annick<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Daneels<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">(UNAM)<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Keneth<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Hirth<\/span><span data-contrast=\"auto\">, de la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Universidad Estatal<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Pennsylvania<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Daneels<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">coment\u00f3 que la propuesta de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">B\u00e1rbara\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Stark<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y lo que ella ve en su \u00e1rea de estudio\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">tienen una evidencia muy parecida. \u201cHay mucha concentraci\u00f3n de malacates en tierras bajas<\/span><span data-contrast=\"auto\">, no hay concentraci\u00f3n en sitios principales: la gente que cultiva el algod\u00f3n es la que lo hila<\/span><span data-contrast=\"auto\">ba<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">No obstante,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0considera que hace falta informaci\u00f3n m\u00e1s detallada\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que puede obtenerse mediante<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0excavaciones. P<\/span><span data-contrast=\"auto\">or ejemplo<\/span><span data-contrast=\"auto\">, pregunt\u00f3: \u00bfEl productor individual\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">(de algod\u00f3n)\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">realizaba las transacciones en beneficio propio\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o hab\u00eda un control por parte de las capitales<\/span><span data-contrast=\"auto\">?<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En el caso de la sal,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">coment\u00f3\u00a0que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">si bien las investigaciones\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">y vestigios de cer\u00e1mica\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">dan cuenta de la producci\u00f3n m\u00e1s obvia de sal en<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0el<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">p<\/span><span data-contrast=\"auto\">oscl\u00e1sico<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0c\u00f3mo se obten\u00eda anteriormente.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Y una interrogante m\u00e1s que dej\u00f3: \u00bf<\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f3mo valorar la utilizaci\u00f3n de sal de ma<\/span><span data-contrast=\"auto\">r y\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sal<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">tierra<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0en el altiplano?<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cuyas propiedades beneficiosas de la primera seguramente ya estaban identificadas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(en referencia al yodo)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En su oportunidad,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Keneth<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Hirth<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0ex<\/span><span data-contrast=\"auto\">puso<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que en t\u00e9rminos arqueol\u00f3gic<\/span><span data-contrast=\"auto\">os<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0el tema m\u00e1s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">importante y menos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">estudiado\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">es la econom\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que p<\/span><span data-contrast=\"auto\">roporciona informaci\u00f3n\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sobre la\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">organizaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0y desarrollo de sociedades antiguas<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cLa sal y el algod\u00f3n fueron dos recursos muy importantes en Mesoam\u00e9rica<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Las dos presentaciones no<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0han dado un mayo<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0entendimiento\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sobre la organizaci\u00f3n de la econom\u00eda prehisp\u00e1nica\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">y la importancia de la econom\u00eda de hogares dom\u00e9sticos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, dijo.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Tanto los planteamientos de los comentaristas como\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">los\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">del p\u00fablico\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">dieron pie a una vasta conversaci\u00f3n del tema.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">La edici\u00f3n \u00edntegra puede consul<\/span><span data-contrast=\"auto\">tarla en el\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Facebook<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">:<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0WIA.UV.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>As\u00ed lo expresaron B\u00e1rbara Stark, de la Universidad Estatal de Arizona, y Blas Castell\u00f3n, del Instituto Nacional de antropolog\u00eda e Historia, en el Webinario Internacional de Arqueolog\u00eda de la UV <\/p>\n","protected":false},"author":1775,"featured_media":88046,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-88044","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1775"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88044"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88062,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88044\/revisions\/88062"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}