{"id":86247,"date":"2020-07-25T08:00:50","date_gmt":"2020-07-25T13:00:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=86247"},"modified":"2020-08-17T12:33:20","modified_gmt":"2020-08-17T17:33:20","slug":"alumnos-de-posgrado-analizaron-bases-de-datos-sobre-el-forrajeo-humano","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/banner\/alumnos-de-posgrado-analizaron-bases-de-datos-sobre-el-forrajeo-humano\/","title":{"rendered":"Alumnos de posgrado analizaron bases de datos sobre el forrajeo humano\u00a0"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Artemio D\u00edaz <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">estudi\u00f3<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> si la ganancia (cosecha en kilogramos) de la caza estaba en funci\u00f3n del uso de arma de fuego y ayuda de perros rastreadores<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00bfC\u00f3mo influye la regi\u00f3n donde se realiza actividad de cacer\u00eda en la cantidad de cosecha?<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">, plante<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u00f3 <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Juan Garc\u00eda<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_86254\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/Cosechas-240720.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-86254\" class=\"size-full wp-image-86254\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/Cosechas-240720.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"670\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/Cosechas-240720.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/Cosechas-240720-300x278.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-86254\" class=\"wp-caption-text\">La mediana de aprovechamiento es mayor en \u00c1frica, mientras la menor se observa en Ocean\u00eda<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\" data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">5<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/07\/2020, Xalapa, <\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Ver.-<\/span><\/i><\/b> <span data-contrast=\"auto\">Los <\/span><span data-contrast=\"auto\">estudiantes <\/span><span data-contrast=\"auto\">de la Maestr\u00eda en Ciencias Biol\u00f3gicas (<\/span><span data-contrast=\"auto\">MaCBio<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span> <span data-contrast=\"auto\">de la Universidad Veracruzana (UV)<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Artemio D\u00edaz Garc\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">Juan Garc\u00eda Contreras<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">analizaron las bases de datos de<\/span><span data-contrast=\"auto\"> una<\/span><span data-contrast=\"auto\"> investigaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> internacional <\/span><span data-contrast=\"auto\">sobre <\/span><span data-contrast=\"auto\">la historia evolutiva humana y el aprendizaje cultural<\/span> <span data-contrast=\"auto\">mediante modelos matem\u00e1ticos, c<\/span><span data-contrast=\"auto\">oncretamente sobre<\/span> <span data-contrast=\"auto\">el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> forrajeo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El <\/span><span data-contrast=\"auto\">profesor-investigador <\/span><span data-contrast=\"auto\">de la <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/biologia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Facultad de Biolog\u00eda<\/a> de la UV, Luis Pacheco Cobos, explic\u00f3 que<\/span><span data-contrast=\"auto\"> el t\u00e9rmino \u201cforrajeo\u201d se refiere a <\/span><span data-contrast=\"auto\">la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> b\u00fasqueda de alimento u otro recurso (refugio o pareja), realizada por los organismos en su ambiente. La expresi\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">conductual<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de dicha b\u00fasqueda se puede ver en los movimientos o desplazamientos que realizan los individuos en el espacio y el tiempo.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">La cacer\u00eda es un ejemplo de forrajeo, pues el cazador debe explorar (moverse en) su ambiente en busca de la presa que desea cazar. El cu\u00e1ndo y en d\u00f3nde la encontrar\u00e1 es parte del conocimiento y experiencia que requiere para que su b\u00fasqueda (forrajeo) sea exitosa. El c\u00f3mo la atrapar\u00e1 tiene que ver m\u00e1s con cuestiones tecnol\u00f3gicas (herramientas) o estrat\u00e9gicas de las que dispone.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cabe recordar que<\/span> <span data-contrast=\"auto\">la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> prestigiada revista <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Science <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Advances<\/span><\/i> <span data-contrast=\"auto\">public\u00f3 en su n\u00famero de junio de 2020<\/span> <span data-contrast=\"auto\">el art\u00edculo \u201cThe <\/span><span data-contrast=\"auto\">life<\/span> <span data-contrast=\"auto\">history<\/span><span data-contrast=\"auto\"> of <\/span><span data-contrast=\"auto\">human<\/span> <span data-contrast=\"auto\">foraging<\/span><span data-contrast=\"auto\">: Cross-cultural and indivi<\/span><span data-contrast=\"auto\">dual <\/span><span data-contrast=\"auto\">variation<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, del cual es co<\/span><span data-contrast=\"auto\">autor, junto con un extenso grupo de investigadores internacionales, Luis Pacheco Cobos.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En su momento, se precis\u00f3 que <\/span><span data-contrast=\"auto\">el <\/span><span data-contrast=\"auto\">art\u00edculo aborda<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la historia evolutiva h<\/span><span data-contrast=\"auto\">umana y el aprendizaje cultural<\/span><span data-contrast=\"auto\"> mediante modelos matem\u00e1ticos<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> p<\/span><span data-contrast=\"auto\">ara ello se analiz\u00f3 una muestra de cerca de 23 mil registros de cacer\u00eda de subsistencia, provenientes de m\u00e1s de mil 800 cazadores de 40 sociedades alrededor del mundo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Pacheco Cobos refiri\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que la <\/span><span data-contrast=\"auto\">extensa base de datos y el c\u00f3digo para realizar el an\u00e1lisis en \u201cThe <\/span><span data-contrast=\"auto\">life<\/span> <span data-contrast=\"auto\">history<\/span><span data-contrast=\"auto\"> of <\/span><span data-contrast=\"auto\">human<\/span> <span data-contrast=\"auto\">foraging<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d est\u00e1n disponibles en <\/span><a href=\"https:\/\/osf.io\/2kzb6\/\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/osf.io\/2kzb6\/<\/span><\/a><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">fueron<\/span><span data-contrast=\"auto\"> aprovechado<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> por los alumnos<\/span> <span data-contrast=\"auto\">del curso Ecolog\u00eda Cultural de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">MaCBio<\/span><span data-contrast=\"auto\">, quienes durante el semestre <\/span><span data-contrast=\"auto\">F<\/span><span data-contrast=\"auto\">ebrero-<\/span><span data-contrast=\"auto\">J<\/span><span data-contrast=\"auto\">ulio 2020 plantearon y respondieron anal\u00edticamente preguntas secundarias <\/span><span data-contrast=\"auto\">utilizando tal informaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Artemio y Juan<\/span><span data-contrast=\"auto\"> hicieron an\u00e1lisis secundarios utilizando la base de datos que di<\/span><span data-contrast=\"auto\">o<\/span><span data-contrast=\"auto\"> lugar a los resultados presentados en el citado art\u00edculo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y compartieron <\/span><span data-contrast=\"auto\">a <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Universo<\/span><\/i> <span data-contrast=\"auto\">tal<\/span><span data-contrast=\"auto\"> experiencia anal\u00edtica<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">La mayor ganancia est\u00e1 en \u00c1frica<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Juan<\/span><span data-contrast=\"auto\">, de 34 a\u00f1os,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> explic\u00f3 que como<\/span><span data-contrast=\"auto\"> primera actividad se r<\/span><span data-contrast=\"auto\">ealiz\u00f3 la lectura del art\u00edculo \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">The <\/span><span data-contrast=\"auto\">life<\/span> <span data-contrast=\"auto\">history<\/span><span data-contrast=\"auto\"> of <\/span><span data-contrast=\"auto\">human<\/span> <span data-contrast=\"auto\">foraging<\/span><span data-contrast=\"auto\">: Cross-cu<\/span><span data-contrast=\"auto\">ltural and individual <\/span><span data-contrast=\"auto\">variation<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> para discutirlo en la experiencia educativa <\/span><span data-contrast=\"auto\">(EE) <\/span><span data-contrast=\"auto\">Ecolog\u00eda Cultural, con el fin de conocer las 40 sociedades que fueron estudiadas por los autores en diferentes partes del mundo<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Asimismo,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> emple<\/span><span data-contrast=\"auto\">aron<\/span><span data-contrast=\"auto\"> el programa <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">R<\/span><\/i> <span data-contrast=\"auto\">(<\/span><a href=\"https:\/\/www.r-project.org\/\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/www.r-project.org\/<\/span><\/a><span data-contrast=\"auto\">) <\/span><span data-contrast=\"auto\">para realizar los an\u00e1lisis, ya que en el mismo art\u00edculo proveen la liga para utilizar este conjunto de datos como parte de un paquete adicional.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">D<\/span><span data-contrast=\"auto\">espu\u00e9s de revisar el art\u00edculo<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Juan<\/span> <span data-contrast=\"auto\">se<\/span> <span data-contrast=\"auto\">plante\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">:<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">La cosecha est\u00e1 en funci\u00f3n de la regi\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> donde<\/span> <span data-contrast=\"auto\">realizaron <\/span><span data-contrast=\"auto\">la actividad<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> es decir, probablemente en el continente africano hay m\u00e1s animales para cazar que en el continente americano, entonces \u00bfc\u00f3mo influye la regi\u00f3n donde se realiza actividad de cacer\u00eda en la cantidad de cosecha?<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Dado que en el art\u00edculo no viene<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> clasificad<\/span><span data-contrast=\"auto\">as<\/span><span data-contrast=\"auto\"> las sociedades por continentes, <\/span><span data-contrast=\"auto\">se<\/span> <span data-contrast=\"auto\">dio <\/span><span data-contrast=\"auto\">a la tarea de <\/span><span data-contrast=\"auto\">hacerlo y<\/span><span data-contrast=\"auto\"> encontr<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que los datos provienen de \u00c1frica, Am\u00e9rica, Asia y Ocean\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> posteriormente<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> procedi\u00f3 a calcular promedios y desviaciones est\u00e1ndar <\/span><span data-contrast=\"auto\">(<\/span><span data-contrast=\"auto\">dispersi\u00f3n de los datos con respecto al promedio obtenido en la cosecha<\/span><span data-contrast=\"auto\">).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Tras el an\u00e1lisis de los datos result\u00f3 que el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> promedio de aprovechamiento con mayor cosecha es en \u00c1frica, mientras que el menor se observa en Ocean\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Sin embargo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">a Juan le <\/span><span data-contrast=\"auto\">surgieron m\u00e1s preguntas durante el an\u00e1lisis realizado, por lo cual <\/span><span data-contrast=\"auto\">continu\u00f3 con la revisi\u00f3n de <\/span><span data-contrast=\"auto\">las variables proporcionadas en la base de datos, como la duraci\u00f3n de las cacer\u00edas<\/span><span data-contrast=\"auto\">; <\/span><span data-contrast=\"auto\">en este caso<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">encontr\u00f3 que las horas invertidas en <\/span><span data-contrast=\"auto\">tal<\/span><span data-contrast=\"auto\"> actividad determina<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la cantidad de cosecha obtenida en cada regi\u00f3n geogr\u00e1fica<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">La g<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">anancia<\/span><\/b> <b><span data-contrast=\"auto\">es mayor<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\"> con arma<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\"> de fuego\u00a0<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">que<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\"> con perros rastreadores<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A <\/span><span data-contrast=\"auto\">Artemio<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">de <\/span><span data-contrast=\"auto\">32 a\u00f1os, <\/span><span data-contrast=\"auto\">le<\/span><span data-contrast=\"auto\"> interes<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> conocer si la ganancia (cosecha en kilogramos) de la caza estaba en funci\u00f3n del uso de arma de fuego y la ayuda de perros rastreadores.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Hizo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> un an\u00e1lisis descriptivo para responder <\/span><span data-contrast=\"auto\">tal<\/span> <span data-contrast=\"auto\">planteamiento<\/span><span data-contrast=\"auto\">, el cual consisti\u00f3 en examinar todos los casos donde aparec\u00eda: la presencia de perros<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">el uso de armas<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la ganancia (cosecha) en <\/span><span data-contrast=\"auto\">kilogramos <\/span><span data-contrast=\"auto\">y<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> duraci\u00f3n del recorrido.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De los 23<\/span><span data-contrast=\"auto\"> mil <\/span><span data-contrast=\"auto\">747 casos registrados en la base de datos,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en<\/span><span data-contrast=\"auto\"> un total de <\/span><span data-contrast=\"auto\">ocho<\/span><span data-contrast=\"auto\"> mil<\/span> <span data-contrast=\"auto\">71 salidas (recorridos) aparec\u00edan las cuatro variables de inter\u00e9s, de donde <\/span><span data-contrast=\"auto\">Artemio<\/span><span data-contrast=\"auto\"> obtuvo que en <\/span><span data-contrast=\"auto\">dos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> mil<\/span><span data-contrast=\"auto\"> 414 llevaron arma y la gananci<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue de 48.5 <\/span><span data-contrast=\"auto\">kilogramos<\/span><span data-contrast=\"auto\">; mientras que de <\/span><span data-contrast=\"auto\">mil<\/span><span data-contrast=\"auto\"> 232 salidas donde llevaron perros, <\/span><span data-contrast=\"auto\">la ganancia promedio fue de 12.<\/span><span data-contrast=\"auto\">4 <\/span><span data-contrast=\"auto\">kilogramos<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Por otro lado, <\/span><span data-contrast=\"auto\">a\u00f1adi\u00f3, <\/span><span data-contrast=\"auto\">en 943 salidas que llevaron perros y armas, la ganancia promedio fue de 15.2 <\/span><span data-contrast=\"auto\">kilogramos<\/span><span data-contrast=\"auto\">; y de <\/span><span data-contrast=\"auto\">tres<\/span><span data-contrast=\"auto\"> mil <\/span><span data-contrast=\"auto\">931 salidas donde no hubo ayuda de perros ni de armas, la ganancia promedio fue de 4.50<\/span><span data-contrast=\"auto\"> kilogramos<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">De esta manera se concluy\u00f3 que cuando se hizo uso del arma la ganancia en <\/span><span data-contrast=\"auto\">kilogramos <\/span><span data-contrast=\"auto\">era mayor que cuando llevaron perros o que cuando combinaban ambas estrategias<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cabe citar que<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">como parte del ejercicio<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de reflexi\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a ambos estudiantes les surgieron <\/span><span data-contrast=\"auto\">m\u00e1s <\/span><span data-contrast=\"auto\">preguntas<\/span><span data-contrast=\"auto\">, mismas que<\/span><span data-contrast=\"auto\"> quedaron abiertas durante el proceso<\/span><span data-contrast=\"auto\">, lo cual <\/span><span data-contrast=\"auto\">muestra<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la posibilidad de <\/span><span data-contrast=\"auto\">realizar m\u00e1s an\u00e1lisis sobre el tema.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En<\/span><span data-contrast=\"auto\">tre ellas <\/span><span data-contrast=\"auto\">est\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">: <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00bfq<\/span><span data-contrast=\"auto\">u\u00e9 especies se est\u00e1n cazando en cada continente? <\/span><span data-contrast=\"auto\">(lo cual no est\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\"> disponible en la base de datos<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u00bf<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">n qu\u00e9 contexto<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (por ejemplo<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> regional<\/span><span data-contrast=\"auto\"> o<\/span><span data-contrast=\"auto\"> social) se desarrollan la<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> cacer\u00edas con arma de fuego y\/o perros<\/span><span data-contrast=\"auto\">?;<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u00bf<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">xiste una predilecci\u00f3n por cierto tipo de caza (con arma y\/o perro) seg\u00fan el continente?<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u00bf<\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">azar con armas es lo m\u00e1s provechoso?<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> \u00bf<\/span><span data-contrast=\"auto\">d<\/span><span data-contrast=\"auto\">e qu\u00e9 manera afecta a las poblaciones de fauna silvestre cada tipo de cacer\u00eda (con arma y\/o perros)?<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A <\/span><span data-contrast=\"auto\">los<\/span><span data-contrast=\"auto\"> estudiantes<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se le<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span> <span data-contrast=\"auto\">pregunt\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">sobre lo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> retos o desaf\u00edos <\/span><span data-contrast=\"auto\">que vislumbra<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span> <span data-contrast=\"auto\">para las venideras generaciones<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de personas<\/span> <span data-contrast=\"auto\">abocad<\/span><span data-contrast=\"auto\">as<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a estudiar la historia evolutiva humana y el aprendizaje cultura<\/span><span data-contrast=\"auto\">l.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En<\/span><span data-contrast=\"auto\"> opini\u00f3n de Artemio, \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">los desaf\u00edos siempre est\u00e1n en funci\u00f3n del enfoque de la investigaci\u00f3n que se pretenda realizar, principalmente<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> si<\/span> <span data-contrast=\"auto\">no existe flexibilidad en cuanto al m\u00e9todo y a la naturaleza de las variables a tratar<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">puesto que al predominar una visi\u00f3n positivista en la investigaci\u00f3n, \u00e9sta se vuelve pragm\u00e1tica y <\/span><span data-contrast=\"auto\">dif\u00edcilmente acepta nuevas perspectivas en cuanto a la actividad cient\u00edfica se refiere<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Por su parte, Juan considera<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">cada estudio tiene sus dificultades<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en la actualidad <\/span><span data-contrast=\"auto\">hay<\/span><span data-contrast=\"auto\"> acceso a la informaci\u00f3n gracias al <\/span><span data-contrast=\"auto\">I<\/span><span data-contrast=\"auto\">nternet<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se puede<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span> <span data-contrast=\"auto\">ob<\/span><span data-contrast=\"auto\">tener datos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de primera fuente y confiables<\/span><span data-contrast=\"auto\"> para sustentar, analizar y comparar resultados<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Es m\u00e1s, a\u00f1adi\u00f3 que <\/span><span data-contrast=\"auto\">eso<\/span><span data-contrast=\"auto\"> permite reflexionar acerca de v\u00edas alternas para hacer investigaci\u00f3n,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> toda vez que<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en algunas ocasiones <\/span><span data-contrast=\"auto\">se <\/span><span data-contrast=\"auto\">t<\/span><span data-contrast=\"auto\">iende<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a pensar que el trabajo de campo o laboratorio son las \u00fanicas formas de conseguir evidencia sobre los proceso<\/span><span data-contrast=\"auto\">s que ocurren en la naturaleza.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">xisten<\/span> <span data-contrast=\"auto\">muchas bases de datos ya compiladas y de acceso libre, que pueden ser \u00fatiles para responder preguntas de investigaci\u00f3n.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Creo que la comunidad cient\u00edfica actual tiene la ventaja de interac<\/span><span data-contrast=\"auto\">tuar <\/span><span data-contrast=\"auto\">a distancia en tiempo real o por distintos medios electr\u00f3nicos<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En ese tenor, Juan invit\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a la comunidad cient\u00edfica en formaci\u00f3n par<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\"> realizar este tipo an\u00e1lisis, reflexiones y discusiones<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> porque se puede aprender mucho<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Al mismo tiempo, agradeci\u00f3 al investigador <\/span><span data-contrast=\"auto\">Luis Pacheco<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Cobos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> por hacer<\/span><span data-contrast=\"auto\">les<\/span><span data-contrast=\"auto\"> part\u00edcipes de este tipo de actividades que fomentan el inter\u00e9s por adqui<\/span><span data-contrast=\"auto\">rir nuevos conocimientos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El t\u00e9rmino \u201cforrajeo\u201d se refiere a la b\u00fasqueda de alimento u otro recurso realizada por los organismos en su ambiente, explic\u00f3 el acad\u00e9mico Luis Pacheco Cobos\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":86257,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-86247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86247\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}