{"id":85527,"date":"2020-07-05T08:00:53","date_gmt":"2020-07-05T13:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=85527"},"modified":"2020-07-05T23:06:06","modified_gmt":"2020-07-06T04:06:06","slug":"estudiante-del-iie-presento-avances-de-investigacion-en-nahuatl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/banner\/estudiante-del-iie-presento-avances-de-investigacion-en-nahuatl\/","title":{"rendered":"Estudiante del IIE present\u00f3 avances de investigaci\u00f3n en n\u00e1huatl\u00a0"},"content":{"rendered":"<style type=\"text\/css\">\n  blockquote p { color: #28519b; font-family: helvetica; font-size: 1.6em; }<br \/>\n<\/style>\n<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Se trata de <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Yoltzi<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> Nava Hern\u00e1ndez, estudiante de la Maestr\u00eda en Investigaci\u00f3n Educativa, que realiza un<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> esbozo de lo que sucede dentro de la pr\u00e1ctica educativa del n\u00e1huatl en Xalapa<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><b><i><\/i><\/b><\/p>\n<div id=\"attachment_85528\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-1.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-85528\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-85528\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-1.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"385\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-1.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-1-300x160.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-85528\" class=\"wp-caption-text\">Yoltzi Nava Hern\u00e1ndez, estudiante de la Maestr\u00eda en Investigaci\u00f3n Educativa del IIE<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<blockquote><p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEs necesario que los conceptos que expresan el colonialismo que se ha ejercido sobre las lenguas originarias y categor\u00edas conceptuales comiencen a ser trabajados desde la lengua n\u00e1huatl.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEsta investigaci\u00f3n ha acercado a <\/span><span data-contrast=\"auto\">Yoltzi<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a sus ra\u00edces nahuas, a reconocer la ardua lucha por revitalizar y asignar dignidad a las lenguas originarias y fortalecer las identidades ind\u00edgenas propias\u201d: Irlanda Villegas<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">0<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">5<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/07\/2020, Xalapa, Ver.- <\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">Yoltzi<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Nava<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Hern\u00e1ndez<\/span><span data-contrast=\"auto\">, estudiante de la Maestr\u00eda en Investigaci\u00f3n Educativa, <\/span><span data-contrast=\"auto\">adscrita al <\/span><span data-contrast=\"auto\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/iie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Instituto de Investigaciones en Educaci\u00f3n<\/a> (IIE)<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de la Universidad Veracru<\/span><span data-contrast=\"auto\">zana (UV)<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">present\u00f3<\/span> <span data-contrast=\"auto\">de manera virtual<\/span> <span data-contrast=\"auto\">avances de su trabajo de investigaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">titula<\/span><span data-contrast=\"auto\">do<\/span><span data-contrast=\"auto\"> \u201cEl aprendizaje del n\u00e1huatl en el contexto urbano de Xalapa. An\u00e1lisis de p<\/span><span data-contrast=\"auto\">r\u00e1cticas conducentes al di\u00e1logo intercultural<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El acto <\/span><span data-contrast=\"auto\">se realiz\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">el pasado 25 de junio, <\/span><span data-contrast=\"auto\">a <\/span><span data-contrast=\"auto\">trav\u00e9s de un <\/span><span data-contrast=\"auto\">di\u00e1logo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en lengua <\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e1huatl <\/span><span data-contrast=\"auto\">con <\/span><span data-contrast=\"auto\">el <\/span><span data-contrast=\"auto\">acad\u00e9mico <\/span><span data-contrast=\"auto\">Jes\u00fas <\/span><span data-contrast=\"auto\">Yohualli<\/span><span data-contrast=\"auto\"> L\u00f3pez Javier, de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">Escuela Nacional de Lenguas, Ling\u00fc\u00edstica y Traducci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">de la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (UNAM)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La estudiante <\/span><span data-contrast=\"auto\">explic\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que, c<\/span><span data-contrast=\"auto\">omo hablante de la lengua y ense\u00f1a<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">te de <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e9<\/span><span data-contrast=\"auto\">sta, <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">busco dar a conocer<\/span> <span data-contrast=\"auto\">un esbozo de lo que sucede dentro de la pr\u00e1ctica educativa del n\u00e1huatl en Xalapa. Centro la atenci\u00f3n en actores<\/span> <span data-contrast=\"auto\">nahuas y no nahuas que se dan cita en el aula para aprender el n\u00e1huatl, lo cual incide en la existencia de encuentros entre culturas y colectividades<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Jes\u00fas <\/span><span data-contrast=\"auto\">Yohualli<\/span><span data-contrast=\"auto\"> habla <\/span><span data-contrast=\"auto\">la variante <\/span><span data-contrast=\"auto\">del n\u00e1huatl <\/span><span data-contrast=\"auto\">de Texcoco (<\/span><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">stado de M\u00e9xico) y <\/span><span data-contrast=\"auto\">Yoltzi<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Nava <\/span><span data-contrast=\"auto\">la variante de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">H<\/span><span data-contrast=\"auto\">uasteca (espec\u00edficamente de la zona norte de Veracruz), lo que <\/span><span data-contrast=\"auto\">hizo <\/span><span data-contrast=\"auto\">que <\/span><span data-contrast=\"auto\">la<\/span> <span data-contrast=\"auto\">comunicaci\u00f3n fuera <\/span><span data-contrast=\"auto\">interdialectal<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Aclar\u00f3<\/span> <span data-contrast=\"auto\">que el<\/span> <span data-contrast=\"auto\">di\u00e1logo se <\/span><span data-contrast=\"auto\">bas\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">en <\/span><span data-contrast=\"auto\">un<\/span> <span data-contrast=\"auto\">video que elabor\u00f3 previamente para ser evaluada en la materia Seminario III de Educaci\u00f3n Intercultural<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">en el cual coment\u00f3 aspectos metodol\u00f3gicos de las fases de trabajo que <\/span><span data-contrast=\"auto\">realiza<\/span><span data-contrast=\"auto\"> actualmente<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (<\/span><span data-contrast=\"auto\">puede verse en <\/span><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=p4gGT64Dqug&amp;t=150s\"><span data-contrast=\"auto\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=p4gGT64<\/span><span data-contrast=\"auto\">D<\/span><span data-contrast=\"auto\">qug&amp;t=150s<\/span><\/a><span data-contrast=\"auto\">)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Yohualli<\/span> <span data-contrast=\"auto\">L\u00f3pez <\/span><span data-contrast=\"auto\">coment\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">que si bien <\/span><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><span data-contrast=\"auto\">tesis <\/span><span data-contrast=\"auto\">se <\/span><span data-contrast=\"auto\">centr<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en tres instituciones <\/span><span data-contrast=\"auto\">(<\/span><span data-contrast=\"auto\">que <\/span><span data-contrast=\"auto\">describi\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> con el t\u00e9rmino <\/span><span data-contrast=\"auto\">Calmecac<\/span><span data-contrast=\"auto\"> oficiales<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> haciendo referencia a la antigua escuela mexica), deb<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\"> destacar la existencia y el trabajo de asociaciones civiles, <\/span><span data-contrast=\"auto\">colectivos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">nahuahablantes<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que imparten el n\u00e1huatl de manera no formal e informal. <\/span><span data-contrast=\"auto\">Es decir, es importante d<\/span><span data-contrast=\"auto\">ar a conocer que esta <\/span><span data-contrast=\"auto\">pr\u00e1ctica<\/span><span data-contrast=\"auto\"> educativa se manifiesta en distintos \u00e1mbitos y no s\u00f3lo en la educaci\u00f3n formal<\/span><span data-contrast=\"auto\">, lo que<\/span><span data-contrast=\"auto\"> podr\u00eda incidir en la descentralizaci\u00f3n del n\u00e1huatl como pr\u00e1ctica educativa y llegar a m\u00e1s personas y colectivos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Tambi\u00e9n dijo <\/span><span data-contrast=\"auto\">que debido a que la tesis se centra en los <\/span><span data-contrast=\"auto\">momachtianih<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (aprendientes) y <\/span><span data-contrast=\"auto\">los <\/span><span data-contrast=\"auto\">tlamachtianih<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (ense\u00f1antes), es necesario describir un perfil de aprendientes del n\u00e1huatl<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">los <\/span><span data-contrast=\"auto\">diferentes motivos por lo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que algunos <\/span><span data-contrast=\"auto\">nahuahablantes<\/span><span data-contrast=\"auto\"> comienzan <\/span><span data-contrast=\"auto\">a <\/span><span data-contrast=\"auto\">ense\u00f1ar su propia lengua a otros, sobre todo en el contexto urbano de Xalapa, al que se hace referencia en la tesis. <\/span><span data-contrast=\"auto\">C<\/span><span data-contrast=\"auto\">ompar\u00f3 la ense\u00f1anza de los <\/span><span data-contrast=\"auto\">tlamachtianih<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Ci<\/span><span data-contrast=\"auto\">u<\/span><span data-contrast=\"auto\">dad <\/span><span data-contrast=\"auto\">d<\/span><span data-contrast=\"auto\">e M\u00e9xico<\/span><span data-contrast=\"auto\"> con los<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de Xalapa, quienes no deben ser tan diferentes y enfrentan retos similares al ense\u00f1ar la lengua, por lo <\/span><span data-contrast=\"auto\">cual se <\/span><span data-contrast=\"auto\">debe dar a conocer sus pedagog\u00edas y sus e<\/span><span data-contrast=\"auto\">sfuerzos por ense\u00f1ar la lengua.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">C<\/span><span data-contrast=\"auto\">onsider\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">necesario describir la existencia de maestros que son <\/span><span data-contrast=\"auto\">nawatlahtohkeh<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">h<\/span><span data-contrast=\"auto\">mo<\/span> <span data-contrast=\"auto\">nawatlahtohkeh<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (haciendo referencia a que son nahuas nativos o que pertenecen a otros grupos y han aprendido la lengua posteriormente), ya que esta situaci\u00f3n suele presentarse sobre todo en el contexto urbano.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Yoltzi<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Nava <\/span><span data-contrast=\"auto\">mencion\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">que en la tesis <\/span><span data-contrast=\"auto\">se reconoce <\/span><span data-contrast=\"auto\">la existencia de ense\u00f1antes <\/span><span data-contrast=\"auto\">que <\/span><span data-contrast=\"auto\">no son nativos del n\u00e1huatl, pero <\/span><span data-contrast=\"auto\">cuyo <\/span><span data-contrast=\"auto\">dominio de la lengua les permite ense\u00f1arla. Si bien estos actores no forman parte de las tres instituciones con las que realiz<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la investigaci\u00f3n, s\u00ed <\/span><span data-contrast=\"auto\">son considerado<\/span><span data-contrast=\"auto\">s <\/span><span data-contrast=\"auto\">actores testigo <\/span><span data-contrast=\"auto\">que <\/span><span data-contrast=\"auto\">pueden aportar informaci\u00f3n relevante.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Respecto a<\/span> <span data-contrast=\"auto\">la existencia de m\u00faltiples pr\u00e1cticas educativas del n\u00e1huatl en los contextos urbanos<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Yohualli<\/span><span data-contrast=\"auto\"> dijo<\/span><span data-contrast=\"auto\">: <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cE<\/span><span data-contrast=\"auto\">s sorprendente que todos nosotros escribamos sobre nuestra cultura y que no s\u00f3lo ense\u00f1emos de manera forma<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\"> desde un solo modelo. Tambi\u00e9n nosotros escribiremos sobre nuestros modelos, c\u00f3mo es nuestra forma de vida y nuestra cultura y no s\u00f3lo lo haremos desde la educaci\u00f3n formal, porque no se suele reconocer que s\u00ed existen pr\u00e1cticas educativas en nuestra lengua y sobre nuestra cultura\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Finalmente, puntualiz\u00f3 la necesidad de que los conceptos que expresan el colonialismo que se ha ejercido sobre las lenguas originarias y categor\u00edas conceptuales comiencen a ser trab<\/span><span data-contrast=\"auto\">ajados desde la lengua n\u00e1huatl.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El trabajo de campo de la investigaci\u00f3n referida se encuentra en la fase media (<\/span><span data-contrast=\"auto\">tlahkotekipanolistli<\/span><span data-contrast=\"auto\">) y a la par se efect\u00faa el an\u00e1lisis de datos de la fase anterior<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Irlanda Villegas, <\/span><span data-contrast=\"auto\">directora de la tesis<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">coment\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que el an\u00e1lisis de los datos arroja luces sobre los factores implicados en la ense\u00f1anza-aprendizaje del n\u00e1huatl. Como resultados previos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, indic\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">, se tiene una tipolog\u00eda de los aprendientes de n\u00e1huatl.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEsta investigac<\/span><span data-contrast=\"auto\">i\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">ha acercado a <\/span><span data-contrast=\"auto\">Yoltzi<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a sus ra\u00edces nahuas,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a reconocer la ardua lucha por <\/span><span data-contrast=\"auto\">revitalizar y asignar dignidad a las lenguas originarias y fortalecer las<\/span><span data-contrast=\"auto\"> identidades ind\u00edgenas <\/span><span data-contrast=\"auto\">propias<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Valor\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en particular que en esta experiencia a la lengua n\u00e1huatl <\/span><span data-contrast=\"auto\">se le d\u00e9 la relevancia que tiene en el contexto de la dignificaci\u00f3n de <\/span><span data-contrast=\"auto\">las <\/span><span data-contrast=\"auto\">lenguas originarias<\/span><span data-contrast=\"auto\">; asimismo<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">destac\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que <\/span><span data-contrast=\"auto\">la investigaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">aborde la <\/span><span data-contrast=\"auto\">did\u00e1ctica de <\/span><span data-contrast=\"auto\">dichas <\/span><span data-contrast=\"auto\">lenguas<\/span><span data-contrast=\"auto\">, sobre lo cual hay muy poca investigaci\u00f3n en M\u00e9xico. Se trata de \u201ct<\/span><span data-contrast=\"auto\">emas necesarios, contundentes y prioritarios en nuestro pa\u00eds<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, puntualiz\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">Irlanda<\/span><span data-contrast=\"auto\">, qu<\/span><span data-contrast=\"auto\">i<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> dirige <\/span><span data-contrast=\"auto\">la tesis <\/span><span data-contrast=\"auto\">junto con Miguel Figueroa, tambi\u00e9n del IIE<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Respecto de lo que constituye la primera presentaci\u00f3n de avances de tesis en lenguas originarias dentro del IIE, Figueroa sostuvo: \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Este acto no s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">lo muestra la capacidad y necesidad de ejercer este derecho de todo mexicano, sino la responsabilidad de toda instituci\u00f3n p\u00fablica de amparar y garantizar este derecho. Lamentablemente muchas instancias a\u00fan ignoran y no alientan a que estos derechos se ejerzan y no consideran <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2012<\/span><span data-contrast=\"auto\">de modo prejuicioso y discriminatorio<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2012<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que tengan cabida o se deban promo<\/span><span data-contrast=\"auto\">ver en los centros de ense\u00f1anza<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:720,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_85529\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-2.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-85529\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-85529\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-2.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"385\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-2.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/07\/010720-COLABORACION-Nahuatl-IIE-2-300x160.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-85529\" class=\"wp-caption-text\">Jes\u00fas Yohualli L\u00f3pez Javier, de la Escuela Nacional de Lenguas, Ling\u00fc\u00edstica y Traducci\u00f3n de la UNAM<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yoltzi Nava Hern\u00e1ndez dialog\u00f3 en dicha lengua con el acad\u00e9mico Jes\u00fas Yohualli L\u00f3pez Javier, de la Escuela Nacional de Lenguas, Ling\u00fc\u00edstica y Traducci\u00f3n de la UNAM\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":85531,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[61],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85527"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85527"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85527\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}