{"id":84745,"date":"2020-06-14T08:02:46","date_gmt":"2020-06-14T13:02:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=84745"},"modified":"2020-06-16T11:32:19","modified_gmt":"2020-06-16T16:32:19","slug":"investigadores-del-ceicah-facultad-de-matematicas-y-lania-crean-motus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/tecnologia\/investigadores-del-ceicah-facultad-de-matematicas-y-lania-crean-motus\/","title":{"rendered":"Investigadores del CEICAH, Facultad de Matem\u00e1ticas y <em>Lania<\/em> crean <em>Motus<\/em>"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"none\">Es un <\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">software<\/span><i><span data-contrast=\"none\"> para el an\u00e1lisis conductual de patrones de desplazamiento<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">,<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\"> \u00fatil para la <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">ciencia del comportamiento<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"none\">P<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">uede ser empleado<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\"> por et\u00f3logos, <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">neuroet\u00f3logos<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">, ec\u00f3logos, cient\u00edficos del comportamiento y psic\u00f3logos experimentales<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"3\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"none\">Ser\u00e1 publicado en el n\u00famero de junio de la <\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">Revista <\/span><span data-contrast=\"none\">m<\/span><span data-contrast=\"none\">exicana de <\/span><span data-contrast=\"none\">a<\/span><span data-contrast=\"none\">n\u00e1lisis de la <\/span><span data-contrast=\"none\">c<\/span><span data-contrast=\"none\">onducta<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_84748\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-1-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-84748\" class=\"size-full wp-image-84748\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-1-100k.jpg\" alt=\"Carlos Alberto Hern\u00e1ndez Linares, coordinador de la Maestr\u00eda en Matem\u00e1ticas, y Alejandro Le\u00f3n Maldonado, investigador del CEICAH \" width=\"722\" height=\"820\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-1-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-1-100k-264x300.jpg 264w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-84748\" class=\"wp-caption-text\">Carlos Alberto Hern\u00e1ndez Linares, coordinador de la Maestr\u00eda en Matem\u00e1ticas, y Alejandro Le\u00f3n Maldonado, investigador del CEICAH<\/p><\/div>\n<p><b><i><span data-contrast=\"none\">Claudia Peralta V\u00e1zquez<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"none\">1<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"none\">4<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"none\">\/06\/20, Xalapa, Ver.- <\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"none\">Investigadores y acad\u00e9micos del <\/span><span data-contrast=\"none\">Centro de Estudios e Investigaciones\u202fen Conocimiento y Aprendizaje Humano<\/span><span data-contrast=\"none\"> (CEICAH)<\/span><span data-contrast=\"none\"> y<\/span><span data-contrast=\"none\"> de la Facultad de Matem\u00e1ticas<\/span> <span data-contrast=\"none\">de la <\/span><span data-contrast=\"none\">Universidad Veracruzana<\/span><span data-contrast=\"none\"> (UV), <\/span><span data-contrast=\"none\">as\u00ed como<\/span><span data-contrast=\"none\"> del <\/span><span data-contrast=\"none\">Laboratorio Nacional de Inform\u00e1tica Avanzada (<\/span><i><span data-contrast=\"none\">Lania<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">)<\/span><span data-contrast=\"none\">, <\/span><span data-contrast=\"none\">participaron en el dise\u00f1o y desarrollo de <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Motus<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">, un <\/span><i><span data-contrast=\"none\">software<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> para el<\/span><span data-contrast=\"none\"> an\u00e1lisis conductual de patrones de desplazamiento<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">La realizaci\u00f3n de esta herramienta<\/span><span data-contrast=\"none\"> de distribuci\u00f3n libre y c\u00f3digo abiert<\/span><span data-contrast=\"none\">o<\/span><span data-contrast=\"none\"> inici\u00f3 en 2018 y actualmente puede ser empleada por<\/span><span data-contrast=\"none\"> cient\u00edficos del comportamiento,<\/span> <span data-contrast=\"none\">et\u00f3logos, <\/span><span data-contrast=\"none\">neuroet\u00f3logos<\/span><span data-contrast=\"none\">, ec\u00f3logos<\/span> <span data-contrast=\"none\">y psic\u00f3logos experimentales<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">E<\/span><span data-contrast=\"none\">l <\/span><i><span data-contrast=\"none\">software<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> est\u00e1 liberado y disponible en<\/span> <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/ceicah\/proyectosacademicos\/desarrollos\/motus\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i><span data-contrast=\"none\">https:\/\/www.uv.mx\/ceicah\/proyectosacademicos\/desarrollos\/motus\/<\/span><\/i><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">.<br \/>\n<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Alejandro Le\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"none\"> Maldonado, i<\/span><span data-contrast=\"none\">nvestigador y <\/span><span data-contrast=\"none\">c<\/span><span data-contrast=\"none\">oordinador del Laboratorio de Psicolog\u00eda Comparada del CEICAH<\/span><span data-contrast=\"none\">, dio a conocer que este proyecto naci\u00f3 de <\/span><span data-contrast=\"none\">la<\/span> <span data-contrast=\"none\">L<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00edneas de <\/span><span data-contrast=\"none\">G<\/span><span data-contrast=\"none\">eneraci\u00f3n y <\/span><span data-contrast=\"none\">A<\/span><span data-contrast=\"none\">plicaci\u00f3n del <\/span><span data-contrast=\"none\">C<\/span><span data-contrast=\"none\">onocimiento (LGAC) <\/span><span data-contrast=\"none\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"none\">Sistemas de a<\/span><span data-contrast=\"none\">n\u00e1lisis y de <\/span><span data-contrast=\"none\">r<\/span><span data-contrast=\"none\">epresentaci\u00f3n del <\/span><span data-contrast=\"none\">c<\/span><span data-contrast=\"none\">omportamiento<\/span><span data-contrast=\"none\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">E<\/span><span data-contrast=\"none\">l <\/span><span data-contrast=\"none\">prop\u00f3sito<\/span><span data-contrast=\"none\"> de esta LGAC<\/span><span data-contrast=\"none\"> es<\/span><span data-contrast=\"none\"> genera<\/span><span data-contrast=\"none\">r<\/span> <span data-contrast=\"none\">herramientas <\/span><span data-contrast=\"none\">para el an\u00e1lisis de la conducta <\/span><span data-contrast=\"none\">con el apoyo de la<\/span><span data-contrast=\"none\">s<\/span><span data-contrast=\"none\"> matem\u00e1tica<\/span><span data-contrast=\"none\">s<\/span><span data-contrast=\"none\"> y algunas<\/span><span data-contrast=\"none\"> otras<\/span><span data-contrast=\"none\"> disciplinas inform\u00e1ticas<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">En entrevista realizada por <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Zoom<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">, c<\/span><span data-contrast=\"none\">oment\u00f3 que, como <\/span><span data-contrast=\"none\">cient\u00edficos del comportamiento<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span> <span data-contrast=\"none\">en el CEICAH cuentan con<\/span><span data-contrast=\"none\"> una formaci\u00f3n en <\/span><span data-contrast=\"none\">el <\/span><span data-contrast=\"none\">an\u00e1lisis cuantitativo de datos;<\/span> <span data-contrast=\"none\">sin embargo, era necesario el apoyo d<\/span><span data-contrast=\"none\">e especialistas en matem\u00e1ticas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Es as\u00ed que se acercaron al <\/span><span data-contrast=\"none\">posgrado de la Facultad de Matem\u00e1ticas, <\/span><span data-contrast=\"none\">con el af\u00e1n de dialogar acerca del an\u00e1lisis de la din\u00e1mica del comportamiento y emprender el desarrollo de <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Motus<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">El <\/span><span data-contrast=\"none\">D<\/span><span data-contrast=\"none\">octor en <\/span><span data-contrast=\"none\">Psicolog\u00eda por la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico<\/span><span data-contrast=\"none\"> (UNAM)<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span> <span data-contrast=\"none\">precis\u00f3 que anteriormente no se contaba con herramientas de an\u00e1lisis \u00fatiles <\/span><span data-contrast=\"none\">respecto de la dimensi\u00f3n espacial del comportamiento en situaciones experimentales, <\/span><span data-contrast=\"none\">tanto en el uso de <\/span><span data-contrast=\"none\">sujetos humanos como animales<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Asimismo, <\/span><span data-contrast=\"none\">tampoco s<\/span><span data-contrast=\"none\">e ten\u00eda acceso a ciertos registros que <\/span><span data-contrast=\"none\">hoy en d\u00eda<\/span><span data-contrast=\"none\"> son m\u00e1s comunes <\/span><span data-contrast=\"none\">gracias a la evoluci\u00f3n tecnol\u00f3gica<\/span><span data-contrast=\"none\">;<\/span> <span data-contrast=\"none\">p<\/span><span data-contrast=\"none\">or ejemplo, <\/span><span data-contrast=\"none\">de <\/span><span data-contrast=\"none\">sistemas de seguimiento momento a momento<\/span><span data-contrast=\"none\"> de la posici\u00f3n de un objeto<\/span><span data-contrast=\"none\"> u organismo<\/span><span data-contrast=\"none\"> en el espacio<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Por lo anterior, <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Motus<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> viene a ocupar un espacio de herramientas que <\/span><span data-contrast=\"none\">hoy en d\u00eda <\/span><span data-contrast=\"none\">facilitan el an\u00e1lisis de la din\u00e1mica espacial del comportamiento.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"none\">Desde la perspectiva de ciencia del comportamiento eso es <\/span><span data-contrast=\"none\">Mo<\/span><i><span data-contrast=\"none\">t<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">us<\/span><span data-contrast=\"none\">, pero<\/span><span data-contrast=\"none\"> no hubiera sido posible sin el apoyo y colaboraci\u00f3n de los colegas de la <\/span><span data-contrast=\"none\">Facultad<\/span><span data-contrast=\"none\"> de Matem\u00e1ticas<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-contrast=\"none\">\u201d<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_84749\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-2-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-84749\" class=\"size-full wp-image-84749\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-2-100k.jpg\" alt=\"Porfirio Toledo Hern\u00e1ndez, profesor de la Facultad de Matem\u00e1ticas de la UV \" width=\"722\" height=\"462\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-2-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-2-100k-300x192.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-84749\" class=\"wp-caption-text\">Porfirio Toledo Hern\u00e1ndez, profesor de la Facultad de Matem\u00e1ticas de la UV<\/p><\/div>\n<p><span data-contrast=\"none\">El investigador <\/span><span data-contrast=\"none\">detall\u00f3 que la <\/span><span data-contrast=\"none\">din\u00e1mica <\/span><span data-contrast=\"none\">espacial<\/span> <span data-contrast=\"none\">del comportamiento <\/span><span data-contrast=\"none\">se <\/span><span data-contrast=\"none\">refiere a una <\/span><span data-contrast=\"none\">caracterizaci\u00f3n de c\u00f3mo<\/span><span data-contrast=\"none\"> se <\/span><span data-contrast=\"none\">configura el comportamiento de un organismo en un espacio determinado momento a momento.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Es <\/span><span data-contrast=\"none\">tratar de caracterizar o capturar en el an\u00e1lisis<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\"> aspectos vinculados con la velocidad del organismo, trayectorias o rutas que sigue, locaciones dentro de un espacio en las que el animal se encuentra, el momento en el que ocupa esas locaciones, el regreso o cambio de una posici\u00f3n a otra dentro de un espacio<\/span><span data-contrast=\"none\"> y<\/span><span data-contrast=\"none\"> la distancia de un organismo respecto de eventos relevantes en el espacio experimental.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Por ejemplo, puede ser alguna fuente d<\/span><span data-contrast=\"none\">e entrega de alimento o de agua;<\/span> <span data-contrast=\"none\">es decir, <\/span><span data-contrast=\"none\">aspectos que tienen que ver con las dimensiones de posici\u00f3n que permiten calcular distancias<\/span><span data-contrast=\"none\"> y<\/span><span data-contrast=\"none\"> tiempos<\/span><span data-contrast=\"none\"> de<\/span><span data-contrast=\"none\"> aceleraci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"none\">La ventaja de <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Motus<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> es que mientras tengamos un registro de la posici\u00f3n de un organismo dentro de un espacio bidimensional<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\"> nos sirve para trabajar con cualquier organismo<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-contrast=\"none\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Se\u00f1al\u00f3 que, dentro del <\/span><span data-contrast=\"none\">Laboratorio de Psicolog\u00eda Comparada<\/span><span data-contrast=\"none\">, <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Motus<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> se ha utilizado<\/span><span data-contrast=\"none\"> para el an\u00e1lisis del comportamiento de ar\u00e1cnidos, ara\u00f1as saltarinas<\/span><span data-contrast=\"none\"> y<\/span><span data-contrast=\"none\"> ratas<\/span><span data-contrast=\"none\">. Tambi\u00e9n est\u00e1<\/span><span data-contrast=\"none\">n<\/span><span data-contrast=\"none\"> por emplearlo para<\/span><span data-contrast=\"none\"> el an\u00e1lisis del comportamiento de peces cebra y<\/span><span data-contrast=\"none\"> se har\u00e1n pruebas en<\/span><span data-contrast=\"none\"> humanos<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\"> en espacios experimentales m\u00e1s amplios.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Es decir, <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Motus<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> funciona mientras se tenga la posici\u00f3n de un organismo dentro de un espacio bidimensional que puede ser una habitaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"none\"> o <\/span><span data-contrast=\"none\">una c\u00e1mara experimental.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Otra de sus ventajas es que fu<\/span><span data-contrast=\"none\">nciona adecuadamente en equipos con bajos recursos inform\u00e1ticos<\/span><span data-contrast=\"none\">; n<\/span><span data-contrast=\"none\">o requiere <\/span><i><span data-contrast=\"none\">software<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> especializado complementario para su funcionamiento<\/span><span data-contrast=\"none\">; e<\/span><span data-contrast=\"none\">s de uso intuitivo<\/span><span data-contrast=\"none\"> y <\/span><span data-contrast=\"none\">de baja demanda de recursos temporales y humanos<\/span><span data-contrast=\"none\">; y<\/span><span data-contrast=\"none\"> p<\/span><span data-contrast=\"none\">osibilita el an\u00e1lisis inmediato de datos provenientes de diversos sistemas de seguimiento, tanto libres como con licencia.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Actualmente, este <\/span><i><span data-contrast=\"none\">software<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> est\u00e1 listo, aprobado<\/span><span data-contrast=\"none\">, cuenta con manual de usuario, pero ad<\/span><span data-contrast=\"none\">em\u00e1s <\/span><span data-contrast=\"none\">ser\u00e1 publicado en el n\u00famero de junio<\/span><span data-contrast=\"none\"> de la<\/span> <i><span data-contrast=\"none\">Revista <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">m<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">exicana de <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">a<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">n\u00e1lisis de la <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">c<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"none\">onducta<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">, una de las m\u00e1s importante<\/span><span data-contrast=\"none\">s<\/span><span data-contrast=\"none\"> de Am\u00e9rica Latina y de habla hispana.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Porfirio Toledo Hern\u00e1ndez, p<\/span><span data-contrast=\"none\">rofesor de la Facultad de Matem\u00e1ticas y <\/span><span data-contrast=\"none\">t<\/span><span data-contrast=\"none\">utor del p<\/span><span data-contrast=\"none\">osgrado en Matem\u00e1ticas<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\"> destac\u00f3 que el <\/span><i><span data-contrast=\"none\">software<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> es resultado de la colaboraci\u00f3n entre el CEICAH y la Facultad de Matem\u00e1ticas<\/span><span data-contrast=\"none\">; <\/span><span data-contrast=\"none\">r<\/span><span data-contrast=\"none\">econoci\u00f3 que al principio fue un tanto dif\u00edcil ya que los involucrados manejan lenguajes distintos, \u201cnosotros vemos las cosas desd<\/span><span data-contrast=\"none\">e un punto de vista abstracto\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Enfatiz\u00f3 que la contribuci\u00f3n de los especialistas de la Facultad de Matem\u00e1ticas recay\u00f3 en el an\u00e1lisis de los datos que les fueron proporcionados por los investigadores del CEICAH. Especific\u00f3 que trabajaron con ciertas medidas como <\/span><span data-contrast=\"none\">distancia, velocidad y aceleraci<\/span><span data-contrast=\"none\">\u00f3n.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201cEl <\/span><span data-contrast=\"none\">desarrollo del <\/span><i><span data-contrast=\"none\">software<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> fue hecho <\/span><span data-contrast=\"none\">acorde a lo que se quer\u00eda, <\/span><span data-contrast=\"none\">no fue una propuesta arbitraria de c\u00f3mo obtener cierta informaci\u00f3n a partir de los datos que nos proporcionaban<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-contrast=\"none\">\u201d<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_84750\" style=\"width: 567px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-3-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-84750\" class=\"wp-image-84750 size-full\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-3-100k-e1592050402489.jpg\" alt=\"Motus, software para el an\u00e1lisis conductual de patrones de desplazamiento \" width=\"557\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-3-100k-e1592050402489.jpg 557w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2020\/06\/110620-MOTUS-3-100k-e1592050402489-300x259.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 557px) 100vw, 557px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-84750\" class=\"wp-caption-text\">Motus, <em>software<\/em> para el an\u00e1lisis conductual de patrones de desplazamiento<\/p><\/div>\n<p><span data-contrast=\"none\">A<\/span><span data-contrast=\"none\">l final, <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Motus<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\"> no qued\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"none\">como se hab\u00eda pro<\/span><span data-contrast=\"none\">gramado<\/span><span data-contrast=\"none\"> en la propuesta inicial, toda vez que cambi\u00f3 a lo largo del tiempo, se le hicieron modificaciones <\/span><span data-contrast=\"none\">a partir de las necesidades que se ten\u00edan.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"none\">Fue un equipo de tres diferentes or\u00edgenes y modos de atacar un mismo problema<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-contrast=\"none\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Desde su percepci\u00f3n como matem\u00e1tico, <\/span><span data-contrast=\"none\">Carlos Alberto Hern\u00e1ndez Linares, acad\u00e9mico y c<\/span><span data-contrast=\"none\">oordinador de la Maestr\u00eda en Matem\u00e1ticas<\/span><span data-contrast=\"none\">, resalt\u00f3 que el proceso de comunicarse con personas de otra \u00e1rea fue una de las experiencias m\u00e1s importante<\/span><span data-contrast=\"none\">s<\/span><span data-contrast=\"none\"> de este proyecto.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"none\">T<\/span><span data-contrast=\"none\">anto nosotros como matem\u00e1ticos y ellos como especialistas en el \u00e1rea de la conducta, creamos un lenguaje com\u00fan, una manera de entender el problem<\/span><span data-contrast=\"none\">a del otro y retroalimentarnos.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Con el impulso de la herramienta, consider\u00f3 que <\/span><span data-contrast=\"none\">para <\/span><span data-contrast=\"none\">estudiar la realidad <\/span><span data-contrast=\"none\">es importante ser<\/span><span data-contrast=\"none\"> multidisciplinario<\/span><span data-contrast=\"none\">,<\/span><span data-contrast=\"none\"> pues las <\/span><span data-contrast=\"none\">ciencias ven una <\/span><span data-contrast=\"none\">parte del problema, pero no logran comprender todas sus dimensiones.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Hern\u00e1nde<\/span><span data-contrast=\"none\">z<\/span><span data-contrast=\"none\"> Linares <\/span><span data-contrast=\"none\">subray\u00f3 que la contribuci\u00f3n y poder de las matem\u00e1ticas fue<\/span><span data-contrast=\"none\"> encontrar patrones en un conjunto de datos en general, en este caso de posiciones.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"none\">Las matem\u00e1ticas tienen herramientas estad\u00edsticas y computacionales y otras t\u00e9cnicas que permiten encontrar cierto orden<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-contrast=\"none\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">Cabe resaltar que p<\/span><span data-contrast=\"none\">or parte del CEICAH colaboraron en este proyecto: <\/span><span data-contrast=\"none\">Varsovia Hern\u00e1ndez Eslava<\/span><span data-contrast=\"none\"> y <\/span><span data-contrast=\"none\">Jairo Tamayo <\/span><span data-contrast=\"none\">Tamayo<\/span><span data-contrast=\"none\">, tutores del <\/span><span data-contrast=\"none\">Doctorado en Ciencia del Comportamiento<\/span><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"none\">De la Facultad de Matem\u00e1ticas tambi\u00e9n intervi<\/span><span data-contrast=\"none\">no<\/span><span data-contrast=\"none\">: <\/span><span data-contrast=\"none\">Martha Lorena Avenda\u00f1o<\/span><span data-contrast=\"none\">, acad\u00e9mica y tutora del <\/span><span data-contrast=\"none\">p<\/span><span data-contrast=\"none\">osgrado en Matem\u00e1ticas<\/span><span data-contrast=\"none\">;<\/span> <span data-contrast=\"none\">as\u00ed como<\/span> <span data-contrast=\"none\">Esteban Escamilla<\/span><span data-contrast=\"none\">, a<\/span><span data-contrast=\"none\">lumno de m<\/span><span data-contrast=\"none\">aestr\u00eda del <\/span><i><span data-contrast=\"none\">Lania<\/span><\/i><span data-contrast=\"none\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Es un <em>software<\/em> para el an\u00e1lisis conductual de patrones de desplazamiento, liberado y disponible en https:\/\/www.uv.mx\/ceicah\/proyectosacademicos\/desarrollos\/motus\/ <\/p>\n","protected":false},"author":1775,"featured_media":84751,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,51],"tags":[],"class_list":["post-84745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-banner","category-tecnologia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1775"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84745"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84745\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84751"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}