{"id":78580,"date":"2019-12-29T07:59:53","date_gmt":"2019-12-29T13:59:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=78580"},"modified":"2020-01-06T11:59:54","modified_gmt":"2020-01-06T17:59:54","slug":"afromexicanos-o-afrodescendientes-continua-el-dilema-etnonimo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/general\/afromexicanos-o-afrodescendientes-continua-el-dilema-etnonimo\/","title":{"rendered":"Afromexicanos o afrodescendientes, contin\u00faa el dilema etn\u00f3nimo"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"5\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Acad\u00e9mica de la UV se\u00f1al\u00f3 <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">que esas poblaciones <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">seguir\u00e1n <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">luchando por <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">una modificaci\u00f3n de l<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">ey para que sean<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> considerados sujetos de derechos plenos<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_78581\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/12\/291219-Afrodescendiente.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-78581\" class=\"size-full wp-image-78581\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/12\/291219-Afrodescendiente.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"481\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/12\/291219-Afrodescendiente.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/12\/291219-Afrodescendiente-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-78581\" class=\"wp-caption-text\">Sagrario Cruz Carretero<\/p><\/div>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">29<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/12\/2019, Xalapa, Ver.-<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\"> Aunque la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Constituci\u00f3n Pol\u00edtica<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de M\u00e9xico ya reconoce<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a los pueblos y comunidades <\/span><span data-contrast=\"auto\">afromexicanas<\/span><span data-contrast=\"auto\"> como parte de la composi<\/span><span data-contrast=\"auto\">ci\u00f3n pluricultural de la naci\u00f3n, contin\u00faa el problema de los <\/span><span data-contrast=\"auto\">etn\u00f3nimos<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y por si fuera poco<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> reforma constitucional<\/span><span data-contrast=\"auto\"> presenta \u201cmuchas carencias\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, se\u00f1al\u00f3 la acad\u00e9mica del <a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/ida\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Instituto de Antropolog\u00eda<\/a> de la Universidad Veracruzana (UV)<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Sagrario Cruz Carretero<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Seg\u00fan la encuesta <\/span><span data-contrast=\"auto\">Intercensal<\/span><span data-contrast=\"auto\"> del <\/span><span data-contrast=\"auto\">Instituto Nacional de Estad\u00edstica y Geograf\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Inegi<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">) <\/span><span data-contrast=\"auto\">de 2015, hay un mill\u00f3n 381 mil 853 personas que se consideran a<\/span><span data-contrast=\"auto\">frodescendientes; se trata del<\/span><span data-contrast=\"auto\"> 1.2 por<\/span><span data-contrast=\"auto\"> ciento de la poblaci\u00f3n del pa\u00eds (<\/span><span data-contrast=\"auto\">705 mil son mujeres y 677 mil hombres<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u00c9sta<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue la primera ocasi\u00f3n en la historia de esta naci\u00f3n que se les incluy\u00f3 en un ejercicio <\/span><span data-contrast=\"auto\">de este tipo <\/span><span data-contrast=\"auto\">del <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Inegi<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La presencia de la llamada tercera ra\u00edz est\u00e1 <\/span><span data-contrast=\"auto\">en todo el pa\u00eds, <\/span><span data-contrast=\"auto\">pero <\/span><span data-contrast=\"auto\">los estados en los que habitan m\u00e1s personas de este sector<\/span><span data-contrast=\"auto\"> son:<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Guerrero, Oaxaca, Veracruz, Ciudad de M\u00e9xico y Estado de M\u00e9<\/span><span data-contrast=\"auto\">xico.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Hay un problema de <\/span><span data-contrast=\"auto\">etn\u00f3nimos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, porque l<\/span><span data-contrast=\"auto\">a legislaci\u00f3n se refiere a comunidades \u2018<\/span><span data-contrast=\"auto\">afromexicanas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2019 \u2013eso <\/span><span data-contrast=\"auto\">dice la aprobaci\u00f3n de la l<\/span><span data-contrast=\"auto\">ey\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pero hay una discordancia con lo que se estipul\u00f3 por parte del <\/span><span data-contrast=\"auto\">Instituto Nacional de los Pueblos Ind\u00edge<\/span><span data-contrast=\"auto\">nas<\/span> <span data-contrast=\"auto\">(<\/span><span data-contrast=\"auto\">INPI<\/span><span data-contrast=\"auto\">), que ya reconoce a las comunidades \u2018afrodescendientes\u2019.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">Lo que se est\u00e1 pidiendo es que sean \u2018<\/span><span data-contrast=\"auto\">afromexicanos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2019<\/span><span data-contrast=\"auto\">, pero excluir\u00eda a<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\"> gru<\/span><span data-contrast=\"auto\">po de migrantes de reciente llegada <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">los haitianos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que est\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">n refugiados en Baja California, <\/span><span data-contrast=\"auto\">y m\u00e1s recientemente los centroamericanos de origen gar\u00edfuna que est\u00e1n detenidos en la frontera d<\/span><span data-contrast=\"auto\">e Chiapas;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> tambi\u00e9n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> hay africanos<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De acuerdo con la acad\u00e9mica<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> hay alrededor de ocho m<\/span><span data-contrast=\"auto\">il haitianos en Baja California, adem\u00e1s de otros migrantes que han llegado en condiciones <\/span><span data-contrast=\"auto\">no tan violentas como aqu\u00e9llos<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Record\u00f3 tambi\u00e9n a las poblaciones de afrodescendientes que llegaron<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en <\/span><span data-contrast=\"auto\">los<\/span><span data-contrast=\"auto\"> siglo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> XIX y XX. Por ejemplo, quienes <\/span><span data-contrast=\"auto\">vinieron <\/span><span data-contrast=\"auto\">para la <\/span><span data-contrast=\"auto\">construcci\u00f3n del Ferrocarril <\/span><span data-contrast=\"auto\">Trans\u00edstmico<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que nunca se logr\u00f3, as\u00ed como para la explotaci\u00f3n petrolera en el norte de<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\"> estado <\/span><span data-contrast=\"auto\">de Veracruz <\/span><span data-contrast=\"auto\">(en la regi\u00f3n de <\/span><span data-contrast=\"auto\">Tamiahua<\/span><span data-contrast=\"auto\">-Tuxpan).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cPara evitar problemas se s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ug<\/span><span data-contrast=\"auto\">iere \u2018<\/span><span data-contrast=\"auto\">afrodesce<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">diente<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2019 y as\u00ed ser inclusivos con los afrodescendientes que <\/span><span data-contrast=\"auto\">llegaron en reciente migraci\u00f3n.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Sagrario Cruz<\/span><span data-contrast=\"auto\"> record\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la Ley apr<\/span><span data-contrast=\"auto\">obada en el segundo semestre de<\/span> <span data-contrast=\"auto\">2019<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">tras<\/span><span data-contrast=\"auto\"> 10 propuestas legislativas<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que fueron rechazadas. Pero <\/span><span data-contrast=\"auto\">la votada fue de la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> senadora del p<\/span><span data-contrast=\"auto\">artido Movimiento de Regeneraci\u00f3n Nacional (<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Morena<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">), <\/span><span data-contrast=\"auto\">Susana <\/span><span data-contrast=\"auto\">Harp<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Iturribarr\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Aunque <\/span><span data-contrast=\"auto\">la propuesta <\/span><span data-contrast=\"auto\">presenta \u201cmuchas carencias\u201d, dada la coyuntura pol\u00edtica <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue aprobada<\/span><span data-contrast=\"auto\">. <\/span><span data-contrast=\"auto\">Se trat\u00f3 de \u201cuna iniciativa de l<\/span><span data-contrast=\"auto\">ey coja\u201d, pues se coloc\u00f3 el reconocimiento constitucional a los <\/span><span data-contrast=\"auto\">afromexicanos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en <\/span><span data-contrast=\"auto\">el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> apartado C del Art\u00edculo <\/span><span data-contrast=\"auto\">2 c<\/span><span data-contrast=\"auto\">onstitucional, lo cual significa que se trat<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f3 de algo meramente nominativo, \u201cno les adjudica y <\/span><span data-contrast=\"auto\">no <\/span><span data-contrast=\"auto\">les da la calidad de sujetos de derecho pleno\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Lo que se ped\u00eda, coment\u00f3, era una modificaci\u00f3n al Art\u00edculo <\/span><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en el cuerpo del texto, que habla de que M\u00e9xico se compone de pueblos originarios \u2013que son los ind\u00edgenas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y ped\u00edan que se le a\u00f1adiera afrodescendientes.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEsto obliga<\/span><span data-contrast=\"auto\">ba <\/span><span data-contrast=\"auto\">a los diputados y senadores <\/span><span data-contrast=\"auto\">a modificar leyes <\/span><span data-contrast=\"auto\">concatenantes<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> es decir, <\/span><span data-contrast=\"auto\">en <\/span><span data-contrast=\"auto\">todas esas leyes donde apareciera la menci\u00f3n de \u2018ind\u00edgenas\u2019<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> colocar tambi\u00e9n \u2018afrodescendientes\u2019<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Entonces, ahora s\u00f3lo qued\u00f3 nominativo en<\/span><span data-contrast=\"auto\"> el a<\/span><span data-contrast=\"auto\">partado C, por eso es coja y no le<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> da a\u00fan los derechos plenos a esa poblaci\u00f3n.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Actualmente, aclar\u00f3, est\u00e1 en interpretaci\u00f3n de \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">equiparabilidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d, pero bi<\/span><span data-contrast=\"auto\">en es posible negarse a que este concepto<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se aplique, por ejemplo, para <\/span><span data-contrast=\"auto\">el respeto de tierras comunales o de los<\/span><span data-contrast=\"auto\"> recursos naturales. \u201cEsto queda a la interpretaci\u00f3n de legisladores\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">No o<\/span><span data-contrast=\"auto\">bstante, la acad\u00e9mica de la UV cit\u00f3 que ya se habla de que continuar\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> las movilizaci<\/span><span data-contrast=\"auto\">ones, para que se modifique la l<\/span><span data-contrast=\"auto\">ey y as\u00ed lograr que la comunidad <\/span><span data-contrast=\"auto\">afrodescendiente<\/span><span data-contrast=\"auto\"> sea sujeto<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de derechos plenos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Acad\u00e9mica de la UV se\u00f1al\u00f3 que esas poblaciones seguir\u00e1n luchando por una modificaci\u00f3n de ley para que sean considerados sujetos plenos de derecho<\/p>\n","protected":false},"author":1508,"featured_media":78581,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-78580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-general"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1508"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78580"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78580\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}