{"id":75934,"date":"2019-11-01T08:00:03","date_gmt":"2019-11-01T14:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=75934"},"modified":"2021-11-08T08:15:36","modified_gmt":"2021-11-08T14:15:36","slug":"en-mesoamerica-nos-une-el-culto-al-sol-alicia-lujan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/cultura\/en-mesoamerica-nos-une-el-culto-al-sol-alicia-lujan\/","title":{"rendered":"En Mesoam\u00e9rica nos une el culto al sol: Alicia Luj\u00e1n"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Desde hace m\u00e1s de cuatro d\u00e9cadas <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">coordina<\/span><\/i> <i><span data-contrast=\"auto\">el montaje<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> d<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">el altar de muertos<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> en la F<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">acultad de <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">A<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">ntropolog\u00eda<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_75935\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/10\/301019-Alicia-Lujan.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-75935\" class=\"size-full wp-image-75935\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/10\/301019-Alicia-Lujan.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"481\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/10\/301019-Alicia-Lujan.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/10\/301019-Alicia-Lujan-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-75935\" class=\"wp-caption-text\">Alicia Luj\u00e1n, encargada del Taller de An\u00e1lisis Documental de la Facultad de Antropolog\u00eda<\/p><\/div>\n<blockquote><p><span data-contrast=\"auto\">\u201cSi mor\u00edan de manera natural, iban<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a dar al <\/span><span data-contrast=\"auto\">Mictl\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> los <\/span><span data-contrast=\"auto\">ahogados<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> al <\/span><span data-contrast=\"auto\">Tlalocan<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span> <span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\">as mujeres muertas en el parto<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> al <\/span><span data-contrast=\"auto\">Cihuatlalpan<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y todos los que mor\u00edan en la p<\/span><span data-contrast=\"auto\">iedra de sacrificio <\/span><span data-contrast=\"auto\">iban hacia donde nace el sol. <\/span><span data-contrast=\"auto\">N<\/span><span data-contrast=\"auto\">osotros en la Facultad vemos parte de esa historia, entonces hay que seguirla\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">01\/11\/2019, Xalapa, Ver.- <\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">En <\/span><span data-contrast=\"auto\">la d\u00e9cada de 1960<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Eraclio Zepeda y Silvia Rend\u00f3n propusieron la celebraci\u00f3n del D\u00eda del Antrop\u00f3logo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en la Universidad Veracruzana (UV)<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y eligieron el 2 de noviembre para hacerlo. En aqu<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">l entonces<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se puso como patr\u00f3n de la Facultad <\/span><span data-contrast=\"auto\">de Antropolog\u00eda <\/span><span data-contrast=\"auto\">al Mictlantecuhtli<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que hasta la fecha contin\u00fa<\/span><span data-contrast=\"auto\">a,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y tambi\u00e9n se coronaba a la <\/span><span data-contrast=\"auto\">Nonantzin<\/span><span data-contrast=\"auto\">, rememor\u00f3 la acad\u00e9mica <\/span><span data-contrast=\"auto\">Alicia Luj\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cLa primera <\/span><span data-contrast=\"auto\">Nonantzin<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue Rosita Ram\u00edrez Jara, la segunda \u2013q<\/span><span data-contrast=\"auto\">ue son de las que tengo memoria\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue Beatriz <\/span><span data-contrast=\"auto\">Lagarriga<\/span><span data-contrast=\"auto\">. De a<\/span><span data-contrast=\"auto\">h\u00ed, a\u00f1o con a\u00f1o se lleva a cabo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en la celebraci\u00f3n del 2 de noviembre la coronaci\u00f3n de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">Nonantzin<\/span><span data-contrast=\"auto\">, la presentaci\u00f3n de la ofrenda.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Eso fue a partir de<\/span><span data-contrast=\"auto\"> 1963, m\u00e1s o menos\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, narr\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><span data-contrast=\"auto\">encargada del Taller de An\u00e1lisis Documental de <\/span><span data-contrast=\"auto\">esa Facultad<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Fueron alrededor de dos a\u00f1os que se dej\u00f3 de poner <\/span><span data-contrast=\"auto\">altar<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pero a partir de <\/span><span data-contrast=\"auto\">1978 <\/span><span data-contrast=\"auto\">Alicia Luj\u00e1n retom\u00f3 la tradici\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">y <\/span><span data-contrast=\"auto\">hasta la fecha<\/span> <span data-contrast=\"auto\">contin<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00fa<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">; s<\/span><span data-contrast=\"auto\">alvo en una ocasi\u00f3n que el acad\u00e9mico David L\u00f3pez Carde\u00f1a present\u00f3 el de Miahuatl\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Veracruz<\/span><span data-contrast=\"auto\">; y en otra<\/span><span data-contrast=\"auto\">s dos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Jos\u00e9 Javier Bonilla Palmeros hizo lo propio.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cHoy solamente queda la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> puesta del altar y la ofrenda.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Recordamos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> siempre a los maestros que nos han dejado<\/span><span data-contrast=\"auto\">; e<\/span><span data-contrast=\"auto\">n esta ocasi\u00f3n se le dedicar\u00e1 <\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Bethi<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Rodr\u00edguez, Jos\u00e9 Manuel Hern\u00e1ndez <\/span><span data-contrast=\"auto\">Loeza<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y Mirna Arroyo. Eso <\/span><span data-contrast=\"auto\">hacemos a\u00f1o<\/span><span data-contrast=\"auto\"> con a\u00f1o<\/span><span data-contrast=\"auto\">, recordar a nuestro<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> compa\u00f1eros\u201d, precis\u00f3.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">De la c<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">osta del Golfo al tapanco <\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">yoreme<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Alicia Luj\u00e1n siempre ha mostrado inter\u00e9s en conocer y representar las ofrendas de las estribaciones de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ierra de <\/span><span data-contrast=\"auto\">Chiconquiaco<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que abarcan <\/span><span data-contrast=\"auto\">Naolinco<\/span><span data-contrast=\"auto\">, San Marcos <\/span><span data-contrast=\"auto\">Atexquilapan<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Tonay\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\">, San Pablo <\/span><span data-contrast=\"auto\">Coapan<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y Jilotepec. Incluso <\/span><span data-contrast=\"auto\">ha <\/span><span data-contrast=\"auto\">puesto altares como lo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> acostumbran en <\/span><span data-contrast=\"auto\">Tlacolulan<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Sin embargo, luego de leer la tesis <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Conformaci\u00f3n del Museo Regional <\/span><span data-contrast=\"auto\">del <\/span><span data-contrast=\"auto\">Mayo: c<\/span><span data-contrast=\"auto\">ronolog\u00eda de un esfuerzo compartido<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de <\/span><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><span data-contrast=\"auto\">egresada de Arqueolog\u00eda <\/span><span data-contrast=\"auto\">Alexia R\u00edos Ibarra<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> decidi\u00f3 que en esta ocasi\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">elaborar\u00edan <\/span><span data-contrast=\"auto\">un tapanco <\/span><span data-contrast=\"auto\">yore<\/span><span data-contrast=\"auto\">me<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cDije \u2018siempre ponemos de la <\/span><span data-contrast=\"auto\">costa del Golfo, \u00bfp<\/span><span data-contrast=\"auto\">or qu\u00e9 no dar a conocer lo<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de otros lug<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">res?\u2019. Bas\u00e1ndome en la descripci\u00f3n que <\/span><span data-contrast=\"auto\">Alexia R\u00edos <\/span><span data-contrast=\"auto\">hace, pondremos un ta<\/span><span data-contrast=\"auto\">panco <\/span><span data-contrast=\"auto\">yoreme<\/span><span data-contrast=\"auto\"> del s<\/span><span data-contrast=\"auto\">ur de Son<\/span><span data-contrast=\"auto\">ora\u201d, expres\u00f3 con satisfacci\u00f3n.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Lo decidi\u00f3 as\u00ed porque le llam\u00f3 mucho la atenci\u00f3n la descripci\u00f3n del tapanco<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> toda vez que cambia un poco la visi\u00f3n que se tiene de la muerte, aunque est\u00e1 impl\u00edcito el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> recordar a los seres queridos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEllos hacen un tapanco. No es propiamente el altar que conocemos nosotros, sino que son cuatro horcones y arriba est\u00e1 la ofrenda; pero ese tapanco debe estar orientado hacia el <\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">orte. Quier<\/span><span data-contrast=\"auto\">e decir que son grupos que toda<\/span><span data-contrast=\"auto\">v\u00eda en su memoria conservan ese culto al sol.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Se trata de <\/span><span data-contrast=\"auto\">un <\/span><span data-contrast=\"auto\">pueblo con notoria influencia cat\u00f3lica<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> no obstante, la cruz la colocan al occidente, \u201cal lugar a donde van a recibir los muertos\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La entrevistada subray\u00f3 que en Mesoam\u00e9rica el occidente es el Cihuatlalpan, el lugar de las mujeres que dieron su vida en el parto, y \u201cson mujeres que acompa\u00f1an al so<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\"> desde el zenit hasta que \u00e9l se oculta e inicia su viaje por el inframundo\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Lo anterior es simbolog\u00eda de suma importancia para la acad\u00e9mica. Es m\u00e1s, para ella se trata de \u201cencontrar que en todos los lugares de Mesoam\u00e9rica siempre hay algo que nos une: El culto al sol<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Remarc\u00f3 que la orientaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">y el culto al sol<\/span> <span data-contrast=\"auto\">son<\/span><span data-contrast=\"auto\"> muy importante<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> para los pueblos originarios, <\/span><span data-contrast=\"auto\">y 500 a\u00f1os de influencia espa\u00f1ola mediante el catolicismo no fueron suficientes para borrar costumbres ancestrales.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En el caso del tapanco <\/span><span data-contrast=\"auto\">yoreme<\/span><span data-contrast=\"auto\">, aclar\u00f3 que hicieron un esfuerzo por apegarse a la tradici\u00f3n, pues <\/span><span data-contrast=\"auto\">sus elementos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> son propios de aquella regi\u00f3n, principalmente <\/span><span data-contrast=\"auto\">la flora<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que no es cempas\u00fachil, sino mezquite, <\/span><span data-contrast=\"auto\">biznaga, nopal, magueyes, tunas<\/span><span data-contrast=\"auto\">, entre otros<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Adem\u00e1s, all\u00e1 la costumbre es pone<\/span><span data-contrast=\"auto\">rlo <\/span><span data-contrast=\"auto\">en el patio de la casa, cuya ofrenda consiste en ma\u00edz, trigo, frijol, elotes hervidos y guisados como el <\/span><span data-contrast=\"auto\">huacabaque<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (una suerte del <\/span><span data-contrast=\"auto\">chileatole<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de ac\u00e1, que en el pasado se guisaba con carne de venado).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">La evangelizaci\u00f3n no borr<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">\u00f3 la <\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">cultura ancestral<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A m\u00e1s 40 a\u00f1os de mantener viva la tradici\u00f3n del D\u00eda de Muertos en la<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Facultad <\/span><span data-contrast=\"auto\">de Antropolog\u00eda<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Alicia Luj<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e1n remarc\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> su importancia: \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">l culto a los muertos<\/span> <span data-contrast=\"auto\">f<\/span><span data-contrast=\"auto\">orma parte de nuestras ra\u00edces. Esto trasciende y despu\u00e9s de 500 a\u00f1os este culto sigue viviendo en nuestros pueblos mexicanos. En todos siempre recordamos a nuestros seres queridos, que es muy diferente a la religi\u00f3n que nos trajeron los espa\u00f1oles\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Mientras en la Iglesia <\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">at\u00f3lica consideran que quien m<\/span><span data-contrast=\"auto\">uere va al cielo o el infierno \u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">al<\/span> <span data-contrast=\"auto\">primero llegan quienes obraron bien y al segundo los que hicieron lo contrar<\/span><span data-contrast=\"auto\">io\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\"> los pueblos mesoamericanos se guiaban por la forma en que la persona mor\u00eda.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cSi mor\u00edan de manera natural, iban<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a dar al <\/span><span data-contrast=\"auto\">Mictl\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> los <\/span><span data-contrast=\"auto\">ahogados<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> al <\/span><span data-contrast=\"auto\">Tlalocan<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span> <span data-contrast=\"auto\">l<\/span><span data-contrast=\"auto\">as mujeres muertas en el parto<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> al <\/span><span data-contrast=\"auto\">Cihuatlalpan<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y todos los que mor\u00edan en la p<\/span><span data-contrast=\"auto\">iedra de sacrificio <\/span><span data-contrast=\"auto\">iban hacia donde nace el sol. <\/span><span data-contrast=\"auto\">N<\/span><span data-contrast=\"auto\">osotros en la Facultad vemos parte de esa historia, entonces hay que seguirla.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cabe citar <\/span><span data-contrast=\"auto\">que<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> por tradici\u00f3n de la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Facultad, la elaboraci\u00f3n del altar forma parte del Foro Anual de Docencia, Investigaci\u00f3n, Difusi\u00f3n, Extensi\u00f3n y Vinculaci\u00f3n, que en esta XXVI edici\u00f3n la tem\u00e1tica es \u201c500 a\u00f1os, lengua, cultura, patrimonio y artefactos\u201d. En el c<\/span><span data-contrast=\"auto\">aso del tapanco <\/span><span data-contrast=\"auto\">yoreme<\/span><span data-contrast=\"auto\">, se erigi\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> el jueves 31 de noviembre.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cEl culto a los muertos forma parte de nuestras ra\u00edces. Esto trasciende y despu\u00e9s de 500 a\u00f1os este culto sigue viviendo en nuestros pueblos\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":1508,"featured_media":75935,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-75934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1508"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75934"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75934\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104570,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75934\/revisions\/104570"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/75935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}