{"id":72483,"date":"2019-08-28T08:00:04","date_gmt":"2019-08-28T13:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=72483"},"modified":"2019-08-27T19:35:13","modified_gmt":"2019-08-28T00:35:13","slug":"yo-tengo-el-culto-del-libro-marco-antonio-campos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/cultura\/yo-tengo-el-culto-del-libro-marco-antonio-campos\/","title":{"rendered":"Yo tengo el culto del libro: Marco Antonio Campos"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">El poeta, ensayista y traductor<\/span><\/i> <i><span data-contrast=\"auto\">b<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">rind\u00f3 <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">conferencia<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> inaugural del ciclo escolar en <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">la Facultad de Letras Espa\u00f1olas<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">\u201cT<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">ampoco hay que idealizar el pasado y decir que eran m\u00e1s cultos<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">\u201d, advirti\u00f3 el escritor<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_72025\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-72025\" class=\"size-full wp-image-72025\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-1.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"481\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-1.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-1-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-72025\" class=\"wp-caption-text\">Marco Antonio Campos habl\u00f3 sobre la poes\u00eda de Octavio Paz<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">David Sandoval Rodr\u00edguez<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">28\/08\/2019, Xalapa, Ver.-<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\"> Hace 25 a\u00f1os que Marco Antonio Campos, poeta, ensayista, traductor y cronista, no visitaba la Universidad Veracruzana (UV)<\/span><span data-contrast=\"auto\">, ausencia que termin\u00f3 este 2019 al<\/span><span data-contrast=\"auto\"> imparti<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la conferencia inaugural del ciclo escolar en la Facultad de Letras Espa\u00f1olas, a inicios de agosto.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En principio, el poeta pens\u00f3 en conversar con los universitarios sobre la poes\u00eda de Octavio Paz y Jorge Luis Borges; no obstante, conforme avanzaba en su charla se dio cuenta que s\u00f3lo habr\u00eda tiempo para hablar de cuatro poemas de Paz que son sus obras m\u00e1s logradas: \u201cPiedra de sol\u201d, \u201cBlanco\u201d, \u201cPasado en claro\u201d y \u201cNocturno de San Ildefonso\u201d, considerada por \u00e9l como uno de los mayores poemas en castellano.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Posteriormente<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> el escritor comparti\u00f3 su tiempo para hablar sobre la poes\u00eda de Octavio Paz y el papel de la literatura en los j\u00f3venes.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">\u00bfCu\u00e1l fue el motivo de su visita a la Universidad, en espec\u00edfico a la Facultad de Letras Espa\u00f1olas?<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Vine a la F<\/span><span data-contrast=\"auto\">acultad con el prop\u00f3sito de conversar e<\/span><span data-contrast=\"auto\">n una suerte de di\u00e1logos latinoamericanos, <\/span><span data-contrast=\"auto\">pero fue<\/span><span data-contrast=\"auto\"> tan larga la conferencia que s\u00f3lo acabamos hablando de Octavio Paz, lo cual pod<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00eda ser muy buen pretexto para una<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pr<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00f3xima inauguraci\u00f3n de cursos y dedicarlo para<\/span><span data-contrast=\"auto\"> hablar sob<\/span><span data-contrast=\"auto\">re Borges; sin embargo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">f<\/span><span data-contrast=\"auto\">ue muy a<\/span><span data-contrast=\"auto\">gradable volver a Xalapa ya que <\/span><span data-contrast=\"auto\">ten\u00eda cerca de <\/span><span data-contrast=\"auto\">un cuarto de siglo que no ven\u00eda.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">A <\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">50<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\"> a\u00f1os de su \u00e9poca como estudiante, \u00bfconsidera que ha cambiado el inter\u00e9s de la juventud por la literatura?<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Mire, <\/span><span data-contrast=\"auto\">lo que sucede es que <\/span><span data-contrast=\"auto\">en <\/span><span data-contrast=\"auto\">aquel entonces<\/span><span data-contrast=\"auto\"> no exis<\/span><span data-contrast=\"auto\">t<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00edan las redes sociales ni el I<\/span><span data-contrast=\"auto\">nternet, si uno quer\u00eda la cultura se confu<\/span><span data-contrast=\"auto\">nd\u00eda con el libro, <\/span><span data-contrast=\"auto\">incluso Borges dice lo que decimos muchos: yo tengo el culto del libro. Le<\/span><span data-contrast=\"auto\"> puedo decir que puedo leer <\/span><span data-contrast=\"auto\">libros <\/span><span data-contrast=\"auto\">en I<\/span><span data-contrast=\"auto\">nternet<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pero me cuesta cuatro veces m\u00e1s trabajo que leerlos en f\u00edsico, lastiman infinitamente menos los ojos porque el papel es mate. Incluso para tomar notas, me es m\u00e1s dif\u00edcil estar tomando notas de la computadora.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Pero tampoco hay que idealizar el pasado y decir que eran m\u00e1s culto<\/span><span data-contrast=\"auto\">s, probablemente un poquito m\u00e1s.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Durante m<\/span><span data-contrast=\"auto\">uchos a\u00f1os <\/span><span data-contrast=\"auto\">impart\u00ed <\/span><span data-contrast=\"auto\">c<\/span><span data-contrast=\"auto\">lases en universidades privadas<\/span> <span data-contrast=\"auto\">(<\/span><span data-contrast=\"auto\">ocho a\u00f1os en la Universidad Iberoamericana<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span><span data-contrast=\"auto\">, en Austria, en Buenos Aires, en Estados Unidos y en Jerusal\u00e9n; puedo decir que la media de lectura <\/span><span data-contrast=\"auto\">era de 10 y 12 libros <\/span><span data-contrast=\"auto\">entre los j\u00f3venes de 18 a 20 a\u00f1os<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Esto t<\/span><span data-contrast=\"auto\">ampoco es para decir: pobre M\u00e9xico, s\u00f3lo se leen <\/span><span data-contrast=\"auto\">10<\/span><span data-contrast=\"auto\"> libros<\/span><span data-contrast=\"auto\"> por persona<\/span><span data-contrast=\"auto\">, etc\u00e9tera. Recuerdo que en el a\u00f1o <\/span><span data-contrast=\"auto\">2000<\/span><span data-contrast=\"auto\"> estaba en Francia y una francesa me d<\/span><span data-contrast=\"auto\">ijo que ellos estudiaban a <\/span><span data-contrast=\"auto\">Moli\u00e8<\/span><span data-contrast=\"auto\">re<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y a Racine desde la primaria y le dije: <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Mira, conozco muy bien Francia y lo que acaban de publicar los peri\u00f3dicos es que los j\u00f3venes <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">como aqu\u00ed en M\u00e9xico y casi en todas partes<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\"> se manejan a 100 palabras por d\u00eda; es grave en M\u00e9xico<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pero <\/span><span data-contrast=\"auto\">no me vengas a decir que son superiores los franceses porque est\u00e1n en las mismas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_72024\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-72024\" class=\"size-full wp-image-72024\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-2.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"481\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-2.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/08\/200819-Entrevista-con-Marco-Antonio-Campos-2-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-72024\" class=\"wp-caption-text\">El poeta consider\u00f3 satisfactoria la experiencia de conversar con los universitarios<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Retomando el tema de <\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">su<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\"> conferencia, \u00bfcu\u00e1l es la vigencia de autores como Paz y Borges en la actualidad?<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Ante todo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a los j\u00f3v<\/span><span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">nes<\/span><span data-contrast=\"auto\"> les procuro compartir la parte emocional e imaginativa que puede haber en un autor, que es la base de la poes\u00eda; a Paz se le considera en general un poeta abstracto, un poeta intelectual, como a Borges.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Pero Paz tiene poemas confesionales muy desgarradores<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Borges tambi\u00e9n,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y lo que yo quise analizar fueron los poemas extensos <\/span><span data-contrast=\"auto\">de Paz que creo <\/span><span data-contrast=\"auto\">son lo mejor de su obra<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Piedra de sol<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue el <\/span><span data-contrast=\"auto\">poema <\/span><span data-contrast=\"auto\">que lo consagr\u00f3 definitivamente desde que se public\u00f3 en 1957, todos se r<\/span><span data-contrast=\"auto\">indieron <\/span><span data-contrast=\"auto\">ante<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Paz <\/span><span data-contrast=\"auto\">con <\/span><span data-contrast=\"auto\">ese poema que es circular, empieza como termina, con 584 versos que asemejan el calendario venusino entre los aztecas, son todos versos endecas\u00edla<\/span><span data-contrast=\"auto\">bos blancos, es decir, sin rima<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\"> No hay una sola coma, todo va como girando y es un solo verso a la vez.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Despu\u00e9s analizamos <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Blanco<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que \u2013no es porqu<\/span><span data-contrast=\"auto\">e sea el poema que m\u00e1s me guste\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\"> cierra las vanguardias. Aunque advierto que son fechas simb\u00f3licas, no quiero decir que el autor o sus lectores <\/span><span data-contrast=\"auto\">sea<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> consciente<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span> <span data-contrast=\"auto\">de que aqu\u00ed inician o terminan las cosas. Como cuando se habla del suicidio de Manuel Acu\u00f1a como el fin del romanticismo, se <\/span><span data-contrast=\"auto\">siguieron escribiendo poemas rom\u00e1nticos; son los cr\u00edticos e historiadores quienes van definiendo las etapas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A continuaci\u00f3n habl\u00e9<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Pasado en claro<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que escrib<\/span><span data-contrast=\"auto\">i\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Paz a los 60 a\u00f1os<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\"> hay otro poema que no s\u00e9 si lo influy\u00f3 en ese sentido, <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Memorial de Isla Negra<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d <\/span><span data-contrast=\"auto\">de Pablo Neruda<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que tambi\u00e9n lo escrib<\/span><span data-contrast=\"auto\">i\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> a los <\/span><span data-contrast=\"auto\">60 y es una revisi\u00f3n del pasado.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Pasado en claro<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> tiene varios significados, como pasar en claro la escritura<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pasar en claro nuestro pasado, pasar en claro el pasado prehisp\u00e1nico, hist\u00f3rico, porque hay momentos en los que Paz habla de eso y sabemos que la historia le preocup\u00f3 mucho al final de su poes\u00eda, particularmente comienza a darse en la d\u00e9cada de los sesenta como en <\/span><span data-contrast=\"auto\">sus libros <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Ladera este<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> o <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Vuelta<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cerr\u00e9 con un poema que me parece de los m\u00e1s grandes de la lengua espa\u00f1ola: <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Nocturno de San Ildefonso<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que evoca a la Escuela Nacional Preparatoria, que ahora est\u00e1 convertida en un museo y antes <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue el convento de los jesuitas y con Gabino Barreda se convi<\/span><span data-contrast=\"auto\">rti\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">en escuela.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Este poema me interesa especialmente porque est\u00e1 dividido en cuatro partes, est\u00e1 como empiezan siempre los poemas de Paz: interrog\u00e1ndose h<\/span><span data-contrast=\"auto\">acia d\u00f3nde va con la escritura con <\/span><span data-contrast=\"auto\">esa <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">caligraf\u00eda de alto voltaje<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">porque <\/span><span data-contrast=\"auto\">a pesar de que tenga las manos fr\u00edas, la caligraf\u00eda arde; entonces<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Paz evoca en sus recuerdos a San Ildefonso, que tambi\u00e9n son las calles del centro, calles de tezontle y poco iluminadas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Habla de la plaza del Z\u00f3calo, vasta como un firmamento<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y una tercera parte, que es cr\u00edtica y autocr\u00edtica <\/span><span data-contrast=\"auto\">de la pol\u00edtica, sobre todo de <\/span><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><span data-contrast=\"auto\">izquierda y curiosamente lo que entra ah\u00ed es el <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">nosotros<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Paz se integra en eso y habla del secretario general del infierno y ese secretario es una referencia a los comit\u00e9<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> comunist<\/span><span data-contrast=\"auto\">as, habla as\u00ed de lo que eran <\/span><span data-contrast=\"auto\">Brez<\/span><span data-contrast=\"auto\">hnev<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">Kruschev<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La \u00faltima parte del poema, una especie de anticl\u00edmax despu\u00e9s de una caligraf\u00eda de alto voltaje, <\/span><span data-contrast=\"auto\">implica que <\/span><span data-contrast=\"auto\">se para y se va al lecho donde est\u00e1 su mujer, <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">enarenada de luna<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y ll<\/span><span data-contrast=\"auto\">ega el alba. Es un poema redondo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que posiblemente no <\/span><span data-contrast=\"auto\">puedo explicar y es mejor que cada<\/span><span data-contrast=\"auto\"> persona lo lea.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;335559731&quot;:708}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">\u00bfC\u00f3mo sinti\u00f3 la receptividad de los estudiantes?\u00a0<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Fue una hora y <\/span><span data-contrast=\"auto\">20<\/span><span data-contrast=\"auto\"> minutos de conferencia; la receptividad dura unos <\/span><span data-contrast=\"auto\">40<\/span><span data-contrast=\"auto\"> minutos y que hayan aguantado una hora y <\/span><span data-contrast=\"auto\">20<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que se hayan salido los que se tengan que salir y se hayan quedado <\/span><span data-contrast=\"auto\">80<\/span><span data-contrast=\"auto\"> personas o m\u00e1s es satisfactorio.<\/span><span data-ccp-props=\"{}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cPuedo decir que puedo leer libros en Internet, pero me cuesta cuatro veces m\u00e1s trabajo que leerlos en f\u00edsico, lastiman infinitamente menos los ojos porque el papel es mate\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":1508,"featured_media":72484,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11,61],"tags":[],"class_list":["post-72483","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1508"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72483"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72483\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}