{"id":70280,"date":"2019-06-28T08:00:30","date_gmt":"2019-06-28T13:00:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=70280"},"modified":"2019-06-27T16:23:12","modified_gmt":"2019-06-27T21:23:12","slug":"revista-pnas-publico-investigacion-de-luis-pacheco-cobos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/ciencia\/revista-pnas-publico-investigacion-de-luis-pacheco-cobos\/","title":{"rendered":"Revista PNAS public\u00f3 investigaci\u00f3n de Luis Pacheco Cobos\u00a0"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">El acad\u00e9mico contrast\u00f3, con datos emp\u00edricos, un teorema matem\u00e1tico<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Se puede consultar\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> en <\/span><a href=\"https:\/\/www.pnas.org\/content\/116\/21\/10339\"><i><span data-contrast=\"none\">https:\/\/www.pnas.org\/content\/116\/21\/10339<\/span><\/i><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559685&quot;:360,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_70171\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-1-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-70171\" class=\"size-full wp-image-70171\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-1-100k.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"542\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-1-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-1-100k-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-70171\" class=\"wp-caption-text\">El cient\u00edfico investig\u00f3 c\u00f3mo es que los recolectores de hongos toman sus decisiones (Fotograf\u00eda de Luis Pacheco)<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">8<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">\/06\/19, Xalapa, <\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"auto\">Ver.-<\/span><\/i><\/b> <span data-contrast=\"auto\">Luis Pacheco Cobos, integrante del cuerpo acad\u00e9mico (CA) Biolog\u00eda y Ecolog\u00eda del Comportamiento, adscrito a la Facultad de Biolog\u00eda de la Universidad Veracruzana (UV), en colaboraci\u00f3n con cient\u00edficos del pa\u00eds, de Estados Unidos (EEUU) y Alemania, desarroll\u00f3 novedosas perspectivas anal\u00edticas para contrastar predicciones te\u00f3ricas sobre las b\u00fasquedas de hongos silvestres que realizan los <\/span><span data-contrast=\"auto\">hongueros<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en bosques templados de M\u00e9xico.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Esto lo <\/span><span data-contrast=\"auto\">destac\u00f3 la propia Facultad <\/span><span data-contrast=\"auto\">al informar a su comunidad<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">a trav\u00e9s del portal oficial (<\/span><a href=\"https:\/\/bit.ly\/2Fn2ns5\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/bit.ly\/2F<\/span><span data-contrast=\"none\">n<\/span><span data-contrast=\"none\">2ns5<\/span><\/a><span data-contrast=\"auto\">), <\/span><span data-contrast=\"auto\">que <\/span><span data-contrast=\"auto\">el<\/span> <span data-contrast=\"auto\">trabajo <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue publicado<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en la prestigiada revista <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Proceedings<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> of <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">the<\/span><\/i> <i><span data-contrast=\"auto\">National<\/span><\/i> <i><span data-contrast=\"auto\">Academy<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> of <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Sciences<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> (<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">PNAS<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">), de E<\/span><span data-contrast=\"auto\">EUU<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0 <\/span><span data-contrast=\"auto\">Su <\/span><span data-contrast=\"auto\">t\u00edtulo<\/span> <span data-contrast=\"auto\">en<\/span> <span data-contrast=\"auto\">ingl\u00e9s<\/span> <span data-contrast=\"auto\">es<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Nahua mushroom gatherers use area-restricted search strategies that conform to marginal value theorem predictions<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">, de <\/span><span data-contrast=\"auto\">libre<\/span> <span data-contrast=\"auto\">acceso<\/span> <span data-contrast=\"auto\">en<\/span><span data-contrast=\"auto\">: <\/span><a href=\"https:\/\/www.pnas.org\/content\/116\/21\/10339\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/www.pnas.org\/con<\/span><span data-contrast=\"none\">t<\/span><span data-contrast=\"none\">ent\/116\/21\/10339<\/span><\/a><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Esta investigaci\u00f3n inici\u00f3 hace m\u00e1s de 10 a\u00f1os, cuando Pacheco Cobos realiz\u00f3 su Doctorado en Ciencias Biol\u00f3gicas en el Instituto de Investigaciones Biom\u00e9dicas (IIB) de la Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico (UNAM). En aquel entonces tuvo el inter\u00e9s por conocer las jornadas de los recolectores que acuden al bosque de La Malinche, en Tlaxcala, y c\u00f3mo es que toman sus decisiones<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cComo no me gustaban mucho los m\u00e9todos de intervenci\u00f3n (es decir, abrir los organismos para ver qu\u00e9 les pasa a sus c\u00e9lulas y c\u00f3mo sus cerebros se modifican<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> despu\u00e9s de recibir un tratamiento), me concentr\u00e9 en el comportamiento\u201d, comparti\u00f3 para <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Universo<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0\u201cDesde que empec\u00e9 a seguir a los <\/span><span data-contrast=\"auto\">hongueros<\/span><span data-contrast=\"auto\"> me di cuenta de que la informaci\u00f3n que pod\u00eda registrar ser\u00eda \u00fatil para estudiar diferentes preguntas o temas, algunos de ellos son, obviamente, \u00bfD\u00f3nde est\u00e1n los hongos?, \u00bfQu\u00e9 hongos son?, \u00bfCu\u00e1ntos hay?, \u00bfEn qu\u00e9 lugares del bosque?; y lo otro es el conocimiento que tienen <\/span><span data-contrast=\"auto\">estos buscadores<\/span><span data-contrast=\"auto\">, porque sin GPS van, <\/span><span data-contrast=\"auto\">observan<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y encuentran los hongos.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_70172\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-2-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-70172\" class=\"size-full wp-image-70172\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-2-100k.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"481\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-2-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-2-100k-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-70172\" class=\"wp-caption-text\">Luis Pacheco Cobos, integrante del CA Biolog\u00eda y Ecolog\u00eda del Comportamiento<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">Su encuentro con el teorema matem\u00e1tico<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">n el devenir de la inv<\/span><span data-contrast=\"auto\">estigaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">, el joven cient\u00edfico<\/span><span data-contrast=\"auto\"> entendi\u00f3 que no s\u00f3lo pod\u00eda abordar aspectos pr\u00e1cticos \u2013como describir distribuci\u00f3n de hongos y la toma de decisiones\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> sino que pod\u00eda profundizar en los <\/span><span data-contrast=\"auto\">de tipo te\u00f3rico<\/span><span data-contrast=\"auto\">, para lo cual utili<\/span><span data-contrast=\"auto\">z\u00f3 los registros de movimiento.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">S<\/span><span data-contrast=\"auto\">e titul\u00f3 del doctorado en 2010 y hasta ese momento la investigaci\u00f3n le permiti\u00f3 contrastar el comportamiento de hombres y mujeres <\/span><span data-contrast=\"auto\">que recolectan<\/span><span data-contrast=\"auto\"> hongos<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Para hablar de esto, se remont\u00f3 a <\/span><span data-contrast=\"auto\">una <\/span><span data-contrast=\"auto\">hip\u00f3tesis del <\/span><span data-contrast=\"auto\">periodo denominado <\/span><span data-contrast=\"auto\">P<\/span><span data-contrast=\"auto\">leistoceno<\/span><span data-contrast=\"auto\">, cuando los grupos humanos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pudieron haber sufrido una pres<\/span><span data-contrast=\"auto\">i\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de selecci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">bajo la cual hombres y mujeres se dividiero<\/span><span data-contrast=\"auto\">n el trabajo para la subsistencia.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cLas hip\u00f3tesis que manejan los bi\u00f3logos o antrop\u00f3logos evolutivos s<\/span><span data-contrast=\"auto\">on justo \u00e9<\/span><span data-contrast=\"auto\">sas, que los hombres se dedicaron m\u00e1s a cazar, recorrer mayores distancias en busca de recursos que no estaban tan cerca de los asentamientos<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y las mujeres se quedaron m\u00e1s en las proximidades, manejando los recursos que <\/span><span data-contrast=\"auto\">estaban <\/span><span data-contrast=\"auto\">ah\u00ed.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">De acuerdo con <\/span><span data-contrast=\"auto\">Luis <\/span><span data-contrast=\"auto\">Pacheco, <\/span><span data-contrast=\"auto\">lo novedoso en aquella investigaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">doctoral <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue <\/span><span data-contrast=\"auto\">encontrar <\/span><span data-contrast=\"auto\">que los hombres recor<\/span><span data-contrast=\"auto\">r\u00edan m\u00e1s distancias, pero tanto<\/span><span data-contrast=\"auto\"> ellos como ellas reunie<\/span><span data-contrast=\"auto\">ron la misma cantidad de hongos; no obstante, <\/span><span data-contrast=\"auto\">las mujeres recolectaron mayor <\/span><span data-contrast=\"auto\">diversidad<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de especies<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">T<\/span><span data-contrast=\"auto\">al <\/span><span data-contrast=\"auto\">investigaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue el detonante, pues <\/span><span data-contrast=\"auto\">continu\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">indagando sobre <\/span><span data-contrast=\"auto\">el tema<\/span><span data-contrast=\"auto\">, incluso en una estancia posdoctoral <\/span><span data-contrast=\"auto\">en la Universidad de California. <\/span><span data-contrast=\"auto\">Fue entonces que se <\/span><span data-contrast=\"auto\">familiariz\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">con varios modelos matem\u00e1ticos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, cuya virtud es<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que sin tener evidencia emp\u00edrica<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">a partir de supuestos econ\u00f3micos (obtenci\u00f3n del m\u00e1ximo beneficio al menor costo)<\/span> <span data-contrast=\"auto\">predicen c\u00f3mo los organismos van a h<\/span><span data-contrast=\"auto\">acer uso de los recursos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Mencion\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> particularmente <\/span><span data-contrast=\"auto\">la t<\/span><span data-contrast=\"auto\">eor\u00eda del <\/span><span data-contrast=\"auto\">forrajeo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> \u00f3ptimo (TFO)<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que <\/span><span data-contrast=\"auto\">se refiere a <\/span><span data-contrast=\"auto\">un conjunto de modelos <\/span><span data-contrast=\"auto\">matem\u00e1ticos<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">e<\/span><span data-contrast=\"auto\">ntre <\/span><span data-contrast=\"auto\">los que destac\u00f3 el <\/span><span data-contrast=\"auto\">t<\/span><span data-contrast=\"auto\">eorema del valor marginal<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (TVM)<\/span> <span data-contrast=\"auto\">desarrollado por Eric L. <\/span><span data-contrast=\"auto\">Charnov<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en la d\u00e9cada de los <\/span><span data-contrast=\"auto\">setenta<\/span><span data-contrast=\"auto\">, el cual <\/span><span data-contrast=\"auto\">d<\/span><span data-contrast=\"auto\">esde su publicaci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> investigadores de diversas disciplinas <\/span><span data-contrast=\"auto\">lo han puesto a prueba<\/span><span data-contrast=\"auto\"> con <\/span><span data-contrast=\"auto\">organismos<\/span> <span data-contrast=\"auto\">a diferentes escalas<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">l<\/span> <span data-contrast=\"auto\">TVM<\/span> <span data-contrast=\"auto\">asume que los alimentos no est\u00e1n distribuidos de manera homog\u00e9nea en el ambiente, sino en agregaciones o \u201cparches\u201d, l<\/span><span data-contrast=\"auto\">o cual Pacheco Cobos relaci<\/span><span data-contrast=\"auto\">on\u00f3 directamente con los hongos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pues de <\/span><span data-contrast=\"auto\">esa manera est\u00e1n distribuidos en el bosque<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y con base en ello los <\/span><span data-contrast=\"auto\">hongueros<\/span><span data-contrast=\"auto\"> planean sus movimientos.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Del TVM <\/span><span data-contrast=\"auto\">ley\u00f3 en una investigaci\u00f3n de Bruce <\/span><span data-contrast=\"auto\">Winterhalder<\/span><span data-contrast=\"auto\">, del <\/span><span data-contrast=\"none\">Grupo de Posgrado en Ecolog\u00eda, adscrito al <\/span><span data-contrast=\"auto\">Departamento de Antropolog\u00eda de la Universidad de California<\/span><span data-contrast=\"auto\">, EEUU; tales estudios le motivaron a <\/span><span data-contrast=\"auto\">contrasta<\/span><span data-contrast=\"auto\">r el teorema<\/span><span data-contrast=\"auto\">, ponerlo a prueba con la informaci\u00f3n <\/span><span data-contrast=\"auto\">emp\u00edrica <\/span><span data-contrast=\"auto\">que por a\u00f1os hab\u00eda reunido<\/span> <span data-contrast=\"auto\">en La Malinche, Tlaxcala<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cEso nos tom\u00f3 como 10 a\u00f1os lograrlo.<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Nos enfrentamos a muchas cosas<\/span><span data-contrast=\"auto\"> antes de llegar a esto<\/span><span data-contrast=\"auto\">. T<\/span><span data-contrast=\"auto\">rabajamos mucho con la info<\/span><span data-contrast=\"auto\">rmaci\u00f3n espacial de los recurso<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Para ese entonces<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> ya hab\u00eda tejido alianzas con otros cie<\/span><span data-contrast=\"auto\">nt\u00edficos <\/span><span data-contrast=\"auto\">m\u00e1s <\/span><span data-contrast=\"auto\">como Marcos F. <\/span><span data-contrast=\"auto\">Rosetti<\/span><span data-contrast=\"auto\">, del IIB de la UNAM.<\/span><span data-contrast=\"auto\"> \u201cNunca soltamos la idea, siempre estuvimos trabajando en ello\u201d,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">remarc\u00f3 el acad\u00e9mico de la UV<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">M\u00e1s ade<\/span><span data-contrast=\"auto\">lante, decidieron contactar a otro colega<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Cody<\/span><span data-contrast=\"auto\"> T. Ross del Departamento de Comportamiento Humano, Ecolog\u00eda y Cultura, del Instituto <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Max Planck<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de Antropolog\u00eda Evolutiva<\/span><span data-contrast=\"auto\">, de Alemania. \u00c9ste <\/span><span data-contrast=\"auto\">plante\u00f3 descartar el definir los parches \u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">pues era<\/span><span data-contrast=\"auto\"> necesario muestrear todo el <\/span><span data-contrast=\"auto\">bosque<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">lo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que pr\u00e1cticamente es imposible<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013 y abocarse <\/span><span data-contrast=\"auto\">s\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\">lo a la condu<\/span><span data-contrast=\"auto\">cta, combinada con el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> m<\/span><span data-contrast=\"auto\">odelo de b\u00fasqueda de \u00e1rea restringida.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Dicho m<\/span><span data-contrast=\"auto\">odelo<\/span> <span data-contrast=\"auto\">plantea<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que los organismos se mover\u00e1n por el ambiente y mientras no encuentren<\/span><span data-contrast=\"auto\"> e<\/span><span data-contrast=\"auto\">l recurso que buscan, mantendr\u00e1n <\/span><span data-contrast=\"auto\">una velocidad constante <\/span><span data-contrast=\"auto\">en l\u00ednea <\/span><span data-contrast=\"auto\">recta<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> sin cambiar de direcci\u00f3n<\/span><span data-contrast=\"auto\">; <\/span><span data-contrast=\"auto\">pero <\/span><span data-contrast=\"auto\">en el momento que encuentren un recurso, cambiar\u00e1n su est<\/span><span data-contrast=\"auto\">rategia<\/span> <span data-contrast=\"auto\">girando con mayor frecuencia <\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\"> la derec<\/span><span data-contrast=\"auto\">ha o izquierda y dar\u00e1n pasos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> cortos, dada la posibilidad de que h<\/span><span data-contrast=\"auto\">ubiera m\u00e1s recursos en el \u00e1rea.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A\u00f1adi\u00f3 que esta estrategia de b\u00fasqueda se detiene<\/span><span data-contrast=\"auto\"> cuando <\/span><span data-contrast=\"auto\">el organismo percibe que la tasa de <\/span><span data-contrast=\"auto\">ganancia<\/span><span data-contrast=\"auto\"> est\u00e1 por debajo del promedio para todo el ambiente<\/span><span data-contrast=\"auto\">; <\/span><span data-contrast=\"auto\">eso <\/span><span data-contrast=\"auto\">tambi\u00e9n indica <\/span><span data-contrast=\"auto\">que los recolectores n<\/span><span data-contrast=\"auto\">o consumen totalmente lo del parche<\/span><span data-contrast=\"auto\">, sino que dejan algo para una pr\u00f3xima ocasi\u00f3n.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_70173\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-3-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-70173\" class=\"size-full wp-image-70173\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-3-100k.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"542\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-3-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-3-100k-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-70173\" class=\"wp-caption-text\">El cient\u00edfico entendi\u00f3 que no s\u00f3lo pod\u00eda abordar aspectos pr\u00e1cticos, sino tambi\u00e9n te\u00f3ricos\u00a0 (Fotograf\u00eda de Luis Pacheco)<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">Los <\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">aportes servir\u00e1n incluso <\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">para la rob\u00f3tica<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Esta \u00faltima aproximaci\u00f3n anal\u00edtica la<\/span> <span data-contrast=\"auto\">d<\/span><span data-contrast=\"auto\">esarrollaron durante tres a\u00f1os<\/span><span data-contrast=\"auto\">, y fue en 2018<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> prestigiada revista<\/span><i><span data-contrast=\"auto\"> PNAS<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> acept\u00f3 revisar la investigaci\u00f3n, para posterio<\/span><span data-contrast=\"auto\">rmente confirmar su publicaci\u00f3n en mayo <\/span><span data-contrast=\"auto\">pr\u00f3ximo <\/span><span data-contrast=\"auto\">pasado.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En la investigaci\u00f3n aparecen <\/span><span data-contrast=\"auto\">Luis Pacheco<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Cobos y<\/span> <span data-contrast=\"auto\">co<\/span><span data-contrast=\"auto\">-autores<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> los ya citados<\/span><span data-contrast=\"auto\">:<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Bruce <\/span><span data-contrast=\"auto\">Winterhalder<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Marcos F. <\/span><span data-contrast=\"auto\">Rosetti<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">Cody<\/span><span data-contrast=\"auto\"> T. Ross<\/span><span data-contrast=\"auto\">; as\u00ed como Cecilia <\/span><span data-contrast=\"auto\">Cuatianquiz<\/span><span data-contrast=\"auto\">-Lima (del Centro Tlaxcala de Biolog\u00eda de la Conducta, de la Universidad Aut\u00f3noma de Tlaxcala) y <\/span><span data-contrast=\"auto\">Robyn<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Hudson (del IIB de la UNAM).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El investigador de la UV aclar\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que \u201chay<\/span><span data-contrast=\"auto\"> mucha investigaci\u00f3n al respecto, con aves, humanos, ping\u00fcinos; en mar y en tierra<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d; sin embargo, \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e9<\/span><span data-contrast=\"auto\">ste es el segundo trabajo<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (a nivel internacional)<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que usa datos emp\u00edricos <\/span><span data-contrast=\"auto\">de movimientos humanos (en tiempo y espacio) <\/span><span data-contrast=\"auto\">p<\/span><span data-contrast=\"auto\">ara poner a prueba este teorema<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Como se ha narrado, la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> investigaci\u00f3n requiri\u00f3 de varias disciplinas (como biolog\u00eda, <\/span><span data-contrast=\"auto\">antropolo<\/span><span data-contrast=\"auto\">g\u00eda, psicolog\u00eda y matem\u00e1ticas); de la misma forma, <\/span><span data-contrast=\"auto\">tiene importantes implicaciones te\u00f3rico-pr\u00e1cticas para los acad\u00e9micos interesados en el estudio de la biolog\u00eda evolutiva, el dise\u00f1o de <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">software<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, la criminolog\u00eda, los procesos cognitivos, la biolog\u00eda de la conservaci\u00f3n, el manejo de plagas, incluso para la rob\u00f3tica.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cPa<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">te del aporte es que se trata de un algoritmo de deci<\/span><span data-contrast=\"auto\">siones: \u2018<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00bfCu\u00e1nto tiempo debe pasar antes de que yo decida dejar de caminar en l\u00ednea recta?, y un<\/span><span data-contrast=\"auto\">a vez que encuentre mi objetivo, <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00bfCu\u00e1nto tiempo debe pasar antes de que deje de estar volteando de un lado a o<\/span><span data-contrast=\"auto\">tro<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">dando<\/span><span data-contrast=\"auto\"> pasos m\u00e1s cortos?<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2019. <\/span><span data-contrast=\"auto\">E<\/span><span data-contrast=\"auto\">sos tiempos son importantes, porque son energ\u00eda que el recolector invierte en desplaza<\/span><span data-contrast=\"auto\">rse en el bosque o en un lugar.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Luis <\/span><span data-contrast=\"auto\">Pacheco a<\/span><span data-contrast=\"auto\">clar\u00f3 que las personas que se dedican a la recolecci\u00f3n de hongos tiene<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> toda esta informaci\u00f3n en la mente, pero el recuperarla y organizarla en una base de datos <\/span><span data-contrast=\"auto\">permitir\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">, con el tiempo, conocer las variaciones en <\/span><span data-contrast=\"auto\">la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fructificaci\u00f3n de las especies<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> as\u00ed como relacionarla con patrone<\/span><span data-contrast=\"auto\">s de precipitaci\u00f3n, temperatura, entre otros.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cabe <\/span><span data-contrast=\"auto\">se\u00f1alar <\/span><span data-contrast=\"auto\">que una vez que Pacheco Cobos se integr\u00f3 a la UV, continu\u00f3 sus investigaciones sobre recolectores de hongos y desde 2014 trabaja en colaboraci\u00f3n con el Departamento de Vinculaci\u00f3n Comunitaria UV y comunidades del Cofre de Perote, cuyos habitantes se dedican a esta actividad. Sobre el tema puede consultar: <\/span><a href=\"https:\/\/bit.ly\/2IXwPKA\"><span data-contrast=\"none\">https:\/\/bit.ly\/2IXwPKA<\/span><\/a><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_70180\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-4-100k.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-70180\" class=\"size-full wp-image-70180\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-4-100k.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"542\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-4-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/250619-KARINA-Luis-Pacheco-Cobos-4-100k-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-70180\" class=\"wp-caption-text\">Los hongueros, sin GPS, buscan y encuentran los hongos (Fotograf\u00eda de Luis Pacheco)<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El acad\u00e9mico de Biolog\u00eda desarroll\u00f3 perspectivas anal\u00edticas para contrastar predicciones te\u00f3ricas sobre la b\u00fasqueda de hongos silvestres<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":70282,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,61],"tags":[],"class_list":["post-70280","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciencia","category-banner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=70280"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70280\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/70282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=70280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=70280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=70280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}