{"id":69191,"date":"2019-06-08T08:00:03","date_gmt":"2019-06-08T13:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=69191"},"modified":"2019-06-05T17:17:35","modified_gmt":"2019-06-05T22:17:35","slug":"balamku-viaje-poetico-por-11-sitios-mayas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/cultura\/balamku-viaje-poetico-por-11-sitios-mayas\/","title":{"rendered":"<em>Balamk\u00fa<\/em>, viaje po\u00e9tico por 11 sitios mayas"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"1\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">El <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">poemario<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> de <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">X\u00e1<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">nath<\/span><\/i> <i><span data-contrast=\"auto\">Caraza<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> ser\u00e1 presentado el 13 de junio a las 19:00 horas en <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Casa del Lago UV<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_69125\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/020619-KARINA-Xanath.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-69125\" class=\"size-full wp-image-69125\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/020619-KARINA-Xanath.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"482\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/020619-KARINA-Xanath.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2019\/06\/020619-KARINA-Xanath-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-69125\" class=\"wp-caption-text\">Una de las intenciones de X\u00e1nath Caraza es que la poes\u00eda sea accesible a todas las personas<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Karina de la Paz Reyes D\u00edaz<br \/>\n<\/span><\/i><\/b><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">08\/06\/19, Xalapa, Ver.-<\/span><\/i><\/b> <i><span data-contrast=\"auto\">Balamk\u00fa<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, de la poeta y <\/span><span data-contrast=\"auto\">narradora <\/span><span data-contrast=\"auto\">X\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">nath<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Caraza<\/span><span data-contrast=\"auto\">, ser\u00e1 presentado en la Sala de Actividades Complementarias de <\/span><span data-contrast=\"auto\">la <\/span><span data-contrast=\"auto\">Casa del Lago de la Universidad Veracruzana (UV), por la arque\u00f3loga Lourdes <\/span><span data-contrast=\"auto\">Budar<\/span><span data-contrast=\"auto\">, la escritora X\u00f3chitl Salinas Mart\u00ednez y la autora. La cita es el<\/span><span data-contrast=\"auto\"> 13 de junio a las 19:00 horas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Se trata de una edici\u00f3n biling\u00fce, cuya traducci\u00f3n al <\/span><span data-contrast=\"auto\">ingl\u00e9s <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue de Sandra <\/span><span data-contrast=\"auto\">Kingery<\/span><span data-contrast=\"auto\">; est\u00e1 prologado por<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Elizabeth <\/span><span data-contrast=\"auto\">Coonrod<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Mart\u00ednez y <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue <\/span><span data-contrast=\"auto\">publicado en Lobo Estepario <\/span><span data-contrast=\"auto\">Production<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Press<\/span><span data-contrast=\"auto\">. <\/span><span data-contrast=\"auto\">El libro <\/span><span data-contrast=\"auto\">fue posible gracias al apoyo del Westchester <\/span><span data-contrast=\"auto\">Community<\/span> <span data-contrast=\"auto\">College<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Humanities<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Institute<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de Nueva York<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">X\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">nath<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Caraza<\/span><span data-contrast=\"auto\">, originaria de Xalapa y radicada desde hace m<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e1s de 25 a\u00f1os en Estados Unidos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> (EEUU)<\/span><span data-contrast=\"auto\">, h<\/span><span data-contrast=\"auto\">a publicado 14 libros, 12 poemarios y dos antolog\u00edas de cuentos<\/span><span data-contrast=\"auto\"> \u2013varios de ellos con destacados premios y menciones<\/span><span data-contrast=\"auto\"> internacionales<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Si <\/span><span data-contrast=\"auto\">bien<\/span><span data-contrast=\"auto\"> toc<\/span><span data-contrast=\"auto\">a <\/span><span data-contrast=\"auto\">diferentes<\/span><span data-contrast=\"auto\"> tem\u00e1ticas, el mundo antiguo es una de ellas, pues al no vivir ac\u00e1, es su manera de mitificar el terru\u00f1o; ade<\/span><span data-contrast=\"auto\">m\u00e1s, en su literatura se aprecia<\/span><span data-contrast=\"auto\"> nota<\/span><span data-contrast=\"auto\">blemente la voz de las mujeres.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Tan <\/span><span data-contrast=\"auto\">es as\u00ed <\/span><span data-contrast=\"auto\">que en el poemario <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">L\u00e1grima roja<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> \u2013con reconocimientos en EEUU el a\u00f1o pasado\u2013<\/span> <span data-contrast=\"auto\">habla de <\/span><span data-contrast=\"auto\">las des<\/span><span data-contrast=\"auto\">apariciones forzadas en M\u00e9xico, <\/span><span data-contrast=\"auto\">as\u00ed como <\/span><span data-contrast=\"auto\">la violencia hacia <\/span><span data-contrast=\"auto\">las<\/span><span data-contrast=\"auto\"> mujeres y<\/span><span data-contrast=\"auto\"> las desaparecidas espec\u00edficamente en Veracruz.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">En <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Balamk\u00fa<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">\u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">lguno<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> poemas los escrib\u00ed ah\u00ed (en el sitio mismo); adem\u00e1s<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\"> le\u00ed en cada lugar que iba, ofrec\u00eda un poco de mi poes\u00eda a cambio de <\/span><span data-contrast=\"auto\">lo que me estaba dando el lugar, porque son sitios realmente enigm\u00e1ticos y muy <\/span><span data-contrast=\"auto\">ca<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">gados de energ\u00eda.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Fue una experiencia muy fuerte.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\">Esas selvas son lujuriosas, verdes, llenas de animales; vas caminando y los monos aulladores<\/span><span data-contrast=\"auto\">, los<\/span> <span data-contrast=\"auto\">p\u00e1jaros y tucanes te reciben<\/span><span data-contrast=\"auto\">. <\/span><span data-contrast=\"auto\">M<\/span><span data-contrast=\"auto\">e dej\u00f3 una marca fuerte y quise responder con poes\u00eda en cada lugar.\u201d<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">C<\/span><span data-contrast=\"auto\">omparti\u00f3 que la palabra que da t\u00edtulo <\/span><span data-contrast=\"auto\">al libro <\/span><span data-contrast=\"auto\">proviene de la lengua maya y significa \u201cel templo del jaguar\u201d o \u201clo sagrado del jaguar\u201d. El poemario lo cre\u00f3 al visitar <\/span><span data-contrast=\"auto\">los <\/span><span data-contrast=\"auto\">11 sitios mayas<\/span><span data-contrast=\"auto\"> ubicados<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en la selva baja de Campeche; requiri\u00f3 tres viajes<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y alrededor de cinco a\u00f1os de trabajo c<\/span><span data-contrast=\"auto\">reativo.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A diferencia de sitios arqueol\u00f3gicos m\u00e1s concurridos, como <\/span><span data-contrast=\"auto\">Chich\u00e9n Itz\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">, los visitados por <\/span><span data-contrast=\"auto\">X\u00e1nath<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Caraza<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en ocasiones no ten\u00edan <\/span><span data-contrast=\"auto\">m\u00e1s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> visitante<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que ella y quien le acompa\u00f1aba<\/span><span data-contrast=\"auto\">, se trata de<\/span><span data-contrast=\"auto\">: <\/span><span data-contrast=\"auto\">Edzn\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Calakmul<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Hochob<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Dzibilnocac<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Tabasque\u00f1o, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Tohcok<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Santa Rosa <\/span><span data-contrast=\"auto\">Xtampak<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Balamk\u00fa<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Chicann\u00e1<\/span><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Bec\u00e1n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><span data-contrast=\"auto\">Xpuhil<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Adem\u00e1s, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Balamk\u00fa<\/span><span data-contrast=\"auto\"> fue un centro ceremonial y de <\/span><span data-contrast=\"auto\">peregrinaje, que<\/span><span data-contrast=\"auto\"> en tiempos prehisp\u00e1nicos era muy concurrido, como ahora la Bas\u00edlica de Guadalupe, ejemplific\u00f3 la entrevistada.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Entre <\/span><span data-contrast=\"auto\">las intenciones de <\/span><span data-contrast=\"auto\">X\u00e1nath<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Caraza<\/span> <span data-contrast=\"auto\">es<\/span><span data-contrast=\"auto\">t\u00e1n:<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que la poes\u00eda sea accesible a toda<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\"> las personas<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span> <span data-contrast=\"auto\">y<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que reflexionemos y revaloricemos M\u00e9xico y la riqueza de culturas que aqu\u00ed yacen. <\/span><span data-contrast=\"auto\">P<\/span><span data-contrast=\"auto\">ara ella, en un mundo que se vive tan aprisa, es necesario <\/span><span data-contrast=\"auto\">tener presente de d\u00f3nde venimos, s<\/span><span data-contrast=\"auto\">entir orgullo y seguir adelante.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Es m\u00e1s, <\/span><span data-contrast=\"auto\">consider\u00f3 <\/span><span data-contrast=\"auto\">\u201cuna coincidencia <\/span><span data-contrast=\"auto\">divin<\/span><span data-contrast=\"auto\">a\u201d<\/span><span data-contrast=\"auto\"> que el libro haya salido a luz precisamente este a\u00f1o, que se celebran los cinc<\/span><span data-contrast=\"auto\">o siglos del contacto con los espa\u00f1oles<\/span><span data-contrast=\"auto\">. \u201c<\/span><span data-contrast=\"auto\">Cambi\u00f3<\/span><span data-contrast=\"auto\"> nuestra historia, para bien o para mal, somos lo que somos <\/span><span data-contrast=\"auto\">a partir<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de ese contacto. Se perdieron<\/span><span data-contrast=\"auto\"> muchas cosas, pero tambi\u00e9n naciero<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\"> otras<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Somos ese resultado, esa combinaci\u00f3n \u00e9tnica, religiosa, idiosincr\u00e1tica y m\u00e1s\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Precisamente, cuestionada sobre la posici\u00f3n que tiene la poes\u00eda en estos tiempos en los que todas las personas experimentan prisa y viven sumergid<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">s en mundos virtuales, destac\u00f3 que esta bella arte entr<\/span><span data-contrast=\"auto\">e las tantas virtudes que tiene<\/span><span data-contrast=\"auto\"> es que detona un di\u00e1logo interno. \u201cEse sentimiento de estar enraizado, aunque sea con el texto, con la p\u00e1gina, te cambia la vida. Nos da una motivaci\u00f3n celestial para seguir viviendo\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cabe citar que <\/span><span data-contrast=\"auto\">X\u00e1nath<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Caraza<\/span><span data-contrast=\"auto\"> ense\u00f1a en la Universidad de Missouri-Kansas City y da talleres de creaci\u00f3n literaria en Europa, Latinoam\u00e9rica y Estados Unidos.<\/span> <span data-contrast=\"auto\">Recibi\u00f3 la Beca Nebrija para Creadores 2014 del Instituto Franklin, Univ<\/span><span data-contrast=\"auto\">ersidad de Alcal\u00e1 de Henares, <\/span><span data-contrast=\"auto\">Espa\u00f1a. Es columnista de <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">La <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Bloga<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Smithsonian<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\"> Latino <\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Center<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Peri\u00f3dico de Poes\u00eda<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">, <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Revista Literaria Monolito<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\"> y <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Revista Zona de Ocio<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Su poemario <\/span><i><span data-contrast=\"auto\">S\u00edlabas de viento <\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">recibi\u00f3 el<\/span> <span data-contrast=\"auto\">International Book <\/span><span data-contrast=\"auto\">Award<\/span><span data-contrast=\"auto\"> de poes\u00eda<\/span> <span data-contrast=\"auto\">2015<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Tambi\u00e9n le fue otorgada la<\/span><span data-contrast=\"auto\"> Menci\u00f3n de Honor en la categor\u00eda de poes\u00eda en espa\u00f1ol <\/span><span data-contrast=\"auto\">en <\/span><span data-contrast=\"auto\">los<\/span> <span data-contrast=\"auto\">International Latino Book <\/span><span data-contrast=\"auto\">Awards<\/span> <span data-contrast=\"auto\">2015<\/span><span data-contrast=\"auto\">, s\u00f3lo p<\/span><span data-contrast=\"auto\">or citar parte de su curr\u00edculo.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233279&quot;:true,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El poemario de X\u00e1nath Caraza ser\u00e1 presentado el 13 de junio a las 19:00 horas en la Casa del Lago UV <\/p>\n","protected":false},"author":1508,"featured_media":69125,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-69191","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1508"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69191"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69191\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/69125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}