{"id":154061,"date":"2025-04-21T19:37:37","date_gmt":"2025-04-22T00:37:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/?p=154061"},"modified":"2025-04-21T19:37:37","modified_gmt":"2025-04-22T00:37:37","slug":"necesario-investigar-mas-la-historia-del-barrio-de-san-bruno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/general\/necesario-investigar-mas-la-historia-del-barrio-de-san-bruno\/","title":{"rendered":"Necesario investigar m\u00e1s la historia del barrio de San Bruno"},"content":{"rendered":"<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"3\" data-list-defn-props=\"{&quot;335552541&quot;:1,&quot;335559685&quot;:720,&quot;335559991&quot;:360,&quot;469769226&quot;:&quot;Symbol&quot;,&quot;469769242&quot;:[8226],&quot;469777803&quot;:&quot;left&quot;,&quot;469777804&quot;:&quot;\uf0b7&quot;,&quot;469777815&quot;:&quot;hybridMultilevel&quot;}\" data-aria-posinset=\"1\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">Olivia Dom\u00ednguez, investigadora del IIH-S, destac\u00f3 que hay poca documentaci\u00f3n oficial<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li data-leveltext=\"\uf0b7\" data-font=\"Symbol\" data-listid=\"3\" data-list-defn-props=\"{&quot;335552541&quot;:1,&quot;335559685&quot;:720,&quot;335559991&quot;:360,&quot;469769226&quot;:&quot;Symbol&quot;,&quot;469769242&quot;:[8226],&quot;469777803&quot;:&quot;left&quot;,&quot;469777804&quot;:&quot;\uf0b7&quot;,&quot;469777815&quot;:&quot;hybridMultilevel&quot;}\" data-aria-posinset=\"2\" data-aria-level=\"1\"><i><span data-contrast=\"auto\">El barrio se cre\u00f3 en torno a la f\u00e1brica hom\u00f3nima, donde fueron asesinados obreros sindicalizados<\/span><\/i><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div id=\"attachment_154009\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-154009\" class=\"size-full wp-image-154009\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-1-100k.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"454\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-1-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-1-100k-300x189.jpg 300w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-1-100k-200x125.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><p id=\"caption-attachment-154009\" class=\"wp-caption-text\">Olivia Dom\u00ednguez P\u00e9rez, acad\u00e9mica del Instituto de Investigaciones Hist\u00f3rico-Sociales<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">David Sandoval Rodr\u00edguez<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">Fotos: C\u00e9sar Pisil Ramos<\/span><\/i><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><i><span data-contrast=\"auto\">21\/04\/2025, Xalapa, Ver.-<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\"> Olivia Dom\u00ednguez P\u00e9rez, acad\u00e9mica adscrita al Instituto de Investigaciones Hist\u00f3rico-Sociales (IIH-S) de la Universidad Veracruzana (UV), comparti\u00f3 con sus pares y estudiantes una reflexi\u00f3n sobre su trabajo realizado en el barrio capitalino de San Bruno, como parte del Seminario de Historia Social y Pol\u00edtica.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Al dar la charla \u201cBarrio de San Bruno, cuna de obreros, campesinos y l\u00edderes sindicales\u201d, la investigadora coment\u00f3 que es un trabajo que le llev\u00f3 cuatro a\u00f1os y lo realiz\u00f3 hace dos d\u00e9cadas, enfoc\u00e1ndose en los or\u00edgenes e historia de dicho sector localizado al suroeste de la capital veracruzana.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u201cQueda mucho por platicarse\u201d, subray\u00f3 en referencia a la escasa existencia de registros oficiales que narren la creaci\u00f3n y evoluci\u00f3n del enclave fundado por los obreros de la f\u00e1brica de hilos y textiles \u201cSan Bruno\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">El barrio est\u00e1 conformado actualmente por cinco colonias: San Bruno, Francisco Ferrer Guardia \u2013que se crea como una expropiaci\u00f3n de terrenos a la f\u00e1brica\u2013, Barrio de la Luz, Obrero Campesina y una zona de la Unidad Magisterial; est\u00e1 integrado por 27 manzanas, de acuerdo con un mapa de 1947.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_154011\" style=\"width: 344px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-154011\" class=\"size-full wp-image-154011\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-2-100k.jpg\" alt=\"\" width=\"334\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-2-100k.jpg 334w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-2-100k-209x300.jpg 209w\" sizes=\"auto, (max-width: 334px) 100vw, 334px\" \/><p id=\"caption-attachment-154011\" class=\"wp-caption-text\">La ponente coment\u00f3 que su labor es una historia sindical, debido a la escasez de documentos oficiales<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Destac\u00f3 que \u201cno ha habido mucho inter\u00e9s por estudiar el barrio de San Bruno hasta \u00e9pocas recientes\u201d.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Rescatar la vida sindical fue el tema de su investigaci\u00f3n, en la que busc\u00f3 informaci\u00f3n sobre los proyectos sociales emanados del sindicato de los trabajadores de la f\u00e1brica.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Entre los m\u00e1s relevantes, encontr\u00f3 informaci\u00f3n relativa a la dotaci\u00f3n ejidal que data de 1915 y la formaci\u00f3n de la Colonia Ferrer Guardia que al parecer s\u00ed fue planeada, no obstante, no ha podido hallar y revisar el plano original de 1923.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Dom\u00ednguez P\u00e9rez coment\u00f3 que ha tenido acceso a un mapa de 1943 que no es de car\u00e1cter urbano y est\u00e1 trabajando en una publicaci\u00f3n donde dar\u00e1 cuenta de sus hallazgos, en ella abordar\u00e1 los cambios en los planos del barrio a lo largo del tiempo.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Su pesquisa se ha basado en los archivos municipales de Xalapa y algunos documentos que son parte de expedientes de juicios de amparo interpuestos por propietarios de lotes y terrenos, que le han aportado informaci\u00f3n valiosa.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Los mismos obreros y sus descendientes le han compartido que \u201ca\u00fan hay mucho por estudiar\u201d dado que las fuentes hist\u00f3ricas oficiales no aportan informaci\u00f3n suficiente sobre la historia y evoluci\u00f3n del barrio.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_154010\" style=\"width: 732px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-154010\" class=\"size-full wp-image-154010\" src=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-3-100k.jpg\" alt=\"\" width=\"722\" height=\"260\" srcset=\"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-3-100k.jpg 722w, https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/files\/2025\/04\/040425-DAVID-Conf-barrio-San-Bruno-3-100k-300x108.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><p id=\"caption-attachment-154010\" class=\"wp-caption-text\">Acad\u00e9micos atendieron la charla en el Aula \u201cJoaqu\u00edn Gonz\u00e1lez Mart\u00ednez\u201d del IIH-S<\/p><\/div>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Aborda su investigaci\u00f3n como una historia sindical porque no existen archivos propios de la factor\u00eda, pues alrededor de 1980 la empresa cambi\u00f3 de due\u00f1o y los nuevos propietarios quemaron todos los documentos existentes; sin embargo, algunos fueron rescatados por los trabajadores a quienes ordenaron la incineraci\u00f3n.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Los primeros due\u00f1os fueron de origen espa\u00f1ol y luego de la revuelta obrera sigui\u00f3 operando hasta 1949, cuando cerr\u00f3, volviendo a operar en 1952 al ser adquirida por nuevos propietarios, originarios de Tlaxcala.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">La historiadora reconoci\u00f3 que \u201ctrabajar el tema de la f\u00e1brica es un poco complicado\u201d por la falta de documentos y registros oficiales, por tal motivo opt\u00f3 por dedicarle tiempo a analizar el n\u00famero de conflictos sindicales.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Respecto de la f\u00e1brica, dijo que a principios del siglo XX hab\u00eda trabajadores a quienes les rentaban habitaciones muy peque\u00f1as con un alto costo: 1.50 pesos a la semana, cuando el sueldo que recib\u00edan era de cinco pesos semanales.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559731&quot;:705,&quot;335559738&quot;:0,&quot;335559739&quot;:0,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Tambi\u00e9n hubo otros alojamientos creados fuera del per\u00edmetro de la f\u00e1brica donde emergi\u00f3 una econom\u00eda alterna, al tener patios y espacios m\u00e1s grandes, facilitando el comercio con otros pobladores de la zona.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Actualmente lo integran cinco colonias, pero no existe un mapa oficial de su creaci\u00f3n, observ\u00f3 acad\u00e9mica del Instituto de Investigaciones Hist\u00f3rico-Sociales\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1869,"featured_media":154008,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,61],"tags":[23408,23406,23412,23410,6263,23409,4159,23411,7190,23413,5899,18486,23407,23414,20311],"class_list":["post-154061","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-general","category-banner","tag-barrio-de-san-bruno","tag-barrio-capitalino-de-san-bruno","tag-barrio-de-la-luz","tag-campesinos-y-lideres-sindicales","tag-cesar-pisil-ramos","tag-cuna-de-obreros","tag-david-sandoval-rodriguez","tag-francisco-ferrer-guardia","tag-instituto-de-investigaciones-historico-sociales-iih-s","tag-obrero-campesina","tag-olivia-dominguez-perez","tag-san-bruno","tag-seminario-de-historia-social-y-politica","tag-unidad-magisterial","tag-universidad-veracruzana-uv"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1869"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=154061"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":154069,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154061\/revisions\/154069"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/154008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=154061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=154061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uv.mx\/prensa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=154061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}